Varre dhe zjarre - nga K. P. Traboini

 

VARRE DHE ZJARRE 

 Përndryshe, Neronët nuk dinë tjetër të krijojnë veç varre dhe zjarre.

Nga K. P. Traboini 

Jo pa qëllim e kam bërë këtë selfie - fotografi kur Teatri ishte  ende në këmbë. Me dukej monstruoze që një Teatër të ishte kaq pranë e përballë një Ministrie të Brendëshme. Andej aktorë, lirizëm, këndej policë të armatosur e të murrëtyer me egërsi rregjimesh të paskrupullta. Përballë Davidi dhe Goliathi. Dikur, tek e fundit, një përplasje e ndeshje do të ndodhte. Diçka ogurzezë pritej.

Teatri Kombëtar i qëndronte krenar asaj monstre që ndodhej përballë, ndërtesës hijerëndë e të frikëshme të Ministrisë së Brendshme. Një Ministri e Brendshme në qendër të kryeqyteti ishte pjellë mizore e Diktaturës, por meqë edhe në postdiktaturë (që disa mashtrojnë ta quajnë tranzicion), vazhduam të udhëhiqemi nga ish komunistët karrieristë të paskrupullt, apo pjellat e tyre bastarde, kësisoj kjo ndertesë krimesh që duhet të ishte transformuar në nje objekt kulturor, në një ndërtesë ku të gjallërohej mendimi i lirë e krijues, vazhdoi të qëndronte si një lubi ogurzezë. Erdhi një kohë që lubia e shkatërroi ndërtesen e lirë, të lehtë në koncept, të bukur në shfaqje dhe një natë të zezë e shëmbi me egërsi të pashoqe Teatrin, simbolin e lirisë së shpirtrave njerëzore. E ky monstëër shëmbës e ka një emër që të ngjall neveri. U përsërit viti 1944-45 kur hordhitë e Enver Hoxhës rrafshuan çdo gjë të bukur e të mirë që kishte krijuar kultura shqiptare dhe dijetarët e mendimtarët, mendjet më të ndritura, të cilët i pushkatuan rrezë mureve të Rrmajit në Shkodër. Sepse ata, mizorët,  kërkonin të ndërtonin një botë të re nga asgjëja, nga pluhuri e hiri, ata e urrenin Shkodrën se ishte një qytet 2500 vjeçar, më i vjetër se Parisi, Berlini e Londra, ndërsa vetë këta mizorë që na u shfaqën në tokën shqiptare, kishin zbritur si hordhi e kuqe gjaku me krrabë e zhgun të dhirtë nga shpellat. Tani ndodhën përballë lubia e zezë, Ministria e Puneve të Brendshme e Neronit në pushtet me rrënojat e institucionit të kulturës që të kujtojnë një muranë, një varr, sepse neronët nuk dinë tjetër të krijojnë, veç varre dhe zjarre.

Popull i dhunuar - nga K. P. Traboini

POPULL I DHUNUAR

Nga Kolec P. Traboini 

Popujt kanë një ngjashmëri me fëmijët, të cilët po i keqtrajtove në fëmini mos prit të bëhen miroshë. Do ta shfaqin dhunën që kanë pësuar. Do ta shpagojnë dhunën me dhunë. Po se ku e kur askush nuk e di, madje as ata vetë sepse te disa përvojat idhnake nguliten në subkoshencë e rrinë në pritje. Po në një sfond më të gjërë shoqëror çfarë pritet të ndodh, a kanë farë gjasë të përkojnë sjelljet e tyre si bashkësi me fatet vetjake njerëzore? Lind pyetja, veset njerëzore të ngjizura prej dhunës individuale a janë sëmundje që prajnë, ngjitëse pra, e a mund të kthehen ato në epidemi kolektive.

Nuk mund të thuhet as jo e as po nëse nuk duam të gabojmë, paragjykojmë, na thonë pendantët. E megjithatë, duam nuk duam rrenjët e kësaj peme të keqe mbjellur dhunshëm te njeriu, sa individuale aq të bashkësishme qofshin, diku gjenden. Do pak mundim për ti kërkuar, por gjenden. 

Le të arsyetojmë edhe kështu:

Po të mos ishim vendi më i pasur në vlera natyrore dhe më i varfër në jetën e përditshme, me një fjalë, po të mos na vidhnin aq shumë, rrogat të mos i kishim aq të vogla, e pensionet të mos i kishim 200 euro sa për të mbajtur frymën gjallë, (gjysmën e shumës që jep shteti falas po të mbash një qen në Gjermani), nuk besoj se do të ishim aq grindavecë me qeverisësit tanë të çdo ngjyre politike në Shqipëri. 

Vjedhjet dhe dhuna nga lart sjell dhunë e përdhunë nga poshtë. Bëhemi të këqinj kur shohim se jemi të vjedhur. Pse kur shkojmë jashtë bëhemi punëtorë e të urtë, të sjellshëm, kursimtarë, ndihmojmë dhe njerëzit tanë në Shqipëri e Kosovë? Sepse na paguajnë dhe na lënë të jetojmë, se edhe jashtë vjedhin, po, qeverisësit hanë paratë e popullit edhe në Europë e Amerikë, por si miu e jo si ariu.

Në fund të fjalës dhunën e pjell dhuna,

ka edhe ajo gjenetikën e saj, nuk është kopil por ka babë e ka nanë, siç po duan të keqinterpretojnë kur pyesin "nga na polli ky ves i keq", vjedhjet dhe intoleranca etike. Po nga vjen ky edhe ky toksifikim verbal në mediat shoqërore për të cilën na u shqetësokan deri tek kryeministri apo dhe vetë presidenti me gisht drejt publikut?

Duhet të kemi kurajo qytetare të gjykojmë vetveten, që të kemi legjimitetin për të gjykuar, qoftë duke akuzuar apo mbrojtur të tjerët.

Se po shohim lukuni mbrojtësish në rrjetat mediatike të atyre që prokuroritë e gjykatat po i akuzojnë, prangosin e dënojnë për vjedhje të pasurisë së popullit, vjedhin bukën e popullit, bëjnë që shqiptarët të ikin ku sytë këmbet. Më shumë se 10 deri në 20 përqind e popullsisë së Shqipërisë u bënë qytetar të Bashkimit Europianë veç në 4 vitet e fundit. Ikin shqiptarët nga sytë këmbët. Më keq se nga diktatura. Se kjo diktatura e bukes qenka më e vuajtshme se diktatura e mungesës së lirisë për të folur. Se ka edhe keqkuptime mbi nocionin liri. Ka liri, thonë, fol si e sa të duash. Por ama të mungon liria për të jetuar. Dhe ka mbetur veç një premisë, ikja. Po ja kalojmë edhe vendeve afrikane në braktisjen e atdheut. A ka përgjegjës për këtë. Në cilin vend të botës dalin qeveritaret dhe në publik e në media marrin në mbrojtje hajdutet e pasurisë se popullit, mafiozët dhe banditët me kollare. Dhe na akuzojnë si popull i dhunshëm, kur në të vërtetë jemi dele, por edhe papagaj shpesh kur dalim e thërrasin jetë të gjatë qeveriut, marrtë nga ditët tona. Pra nuk rezulton se kemi ndergjegje shoqërore të dhunëshme. Të dhunshëm jemi mbase si individ të revoltuar nga padrejtësisë. Të dhunshëm janë ata që vjedhin paratë e popullit dhe bëjnë çmos që kjo dhuna jonë e vogël me fjalë të mos kthehet në epidemi që rrezikon pushtetin e tyre. Pushtetin e atyre që na vjedhin.Dhe nuk paska të shuar babëzia e tyre sa edhe pamjet e kullave gjigande në zemer të kryeqytetit po i ndërtojnë me format e kafkave të veta si të ishin sfinksë në piramidat e faraonëve të lashtësisë. Kaq larg ka shkuar etja për lavdi e para sa kanë humbur llogjikën. 

 E si pra në këtë botë të marrësh të kërkosh të zbatosh rregullat e mirësjelljes si në tempujt e Budës në Lindjen e Largët apo sallat e Akademisë mbretërore qindravjeçare në Angli?

Edhe nëse shfaqim shenja dhune si shprehje e revoltës shoqërore, ajo nuk është as një e qindëta e barbarisë që ushtrohet mbi popullin tonë, i varfër nga mirëqenie, por i pasur nga cilësitë morale që e dallon ndër popuj të tjerë, në këtë vend të bukur ku Zoti na ka falë, e prej dhunës, përdhunës e vjedhjes ikim nëpër botë si të marrë. 

U kish dashtë të mos ikim, të qëndronim e me dhunë e përdhunë t'i zbonim dhunuesit, hajdutët e kopukët qeverisës.

Por ne nuk jemi të dhunshëm social, ne veç lajmë hesape me njëri-tjetrin e kalbemi në burgje nën epitetin popull i dhunshëm kur e vërteta është se jemi popull i dhunuar.

O Tempera, o Mores! Kur do të zgjohemi?!

Kol Idromeno i dha Shkodrës Europianizmin - nga K. P. Traboini

KOL IDROMENO I DHA SHKODRËS EUROPIANIZMIN
Shënime nëpër rrugët e qytetit tim

Nga K. P. TRABOINI

Sërish u gjenda në Shkodër. Kalova rrugë në rrugë me nostalgjinë e fëminisë dhe rinisë. Kalova në rrugën "Gjergj Fishta" pranë Kishës Françeskane, aty në ballin e një ndërtese një pllakë "Këtu ka jetuar Migjeni" Vetëm kaq. Shkolla Françeskane ku dikur im Atë ka qenë mësues ishte rrethuar me mure të lartë e nuk shihej asgjë. Si burgjet e komunizmit. Më trishton mentaliteti i mbylljes së klerikëve, aq më tepër nuk shkon aspak me këtë kohë, kur ata duhej të ishin të hapur, siç rrinë ta zëmë Katedralja, Kisha e Madhe apo Kisha Zoja e Shkodrës rrezë kalasë ku sheh gjithherë njerëz. Besimtarë qofshin a jo.
Eci më tej, ish-shkolla "Vasil Shanto", e mbyllur, me një derë të madhe të zbërdhyltë. E ka marrë Kisha Françeskane se e asaj ka qenë, por pse e mbajtur aq zymtë si manastiret e murgeshave nëpër filma të vjetër plot mistere. Desha të hy në oborrin e shkollës time për të prekur çinarin e madh bashkë me kujtimet për bashkënxënësit dhe mësuesit, por kalova në heshtje me atë zymtësinë shpirtërore që më injektuan këtë mure të lartë e dyer të mbyllura. Eci më tej në atë rrugë që mban emrin e poetit të madh të poemës epike "Lahuta e Malësisë" Gjergj Fishta. Aty kthen një rrugë që unë e njoh mirë. Aty ka jetuar Tezja Lenë, siç e quaja në fëmini, vajza e Motrës Tone, motra e Dadës sime Katrina Skanjeti-Traboini. Tezja Lenë ishte nëna e poetit të shquar shkodran Zef Zorba që në rrethin familjar e thërrisnim Bep. Në vazhdim një ndërtesë e bukur në kthesë të rrugës. Në fëmini më kishin sjellë për vizitë te Doktor Prela që bënte vizita në familje dhe kur shihte se i vinin familje të varfëra nuk u merrte para. Doktor Prela ishte një njeri fisnik, në atë kohë ne fëmijëve na dukej si një babagjyshi zëmërbardhë. Dhe ashtu ishte. Ka mbetur i famshëm portreti i tij i realizuar nga piktori i madh që arriti të punojë në Luvër, Ndoc Martini.
Në dalje të rrugës ishte ende pusi i vjetër ku sa herë dilnim nga shkolla vraponin të pinim ujë se aty ishte një trumë.
Aty ku bashkohet rruga "Gjergj Fishta" me Gjuhadolin, përballë ka rrugën e Gurakuqëve ku ka pasë shtëpinë i madhi Luigj Gurakuqi, që ja shembën "pa nam e pa nishan" siç thotë populli. Pikërisht aty kam kujtimet e fëminisë e rinisë të cilat më vinin si valë të nxehta përvëluese. Kujtimet e fëminisë kurrë nuk mund të jenë të ftohta. Këtu ka qenë një rrobaqepësi ku punonte një mjeshtër me moshë të re, por modern për atë kohë, kështu e quanim duarartin Ejll Hila ku qepnim kostumet.
Ndërsa në ndertesen e madh të familjes Mazi, që shteti e kishte shtetëzuar kam kujtime që lidhen me rininë time. Sapo isha kthyer nga ushtria dhe i papunë shkoja zyrë në zyrë, por të gjitha më refuzonin kur dëgjonin mbiemrin tim. Natyrisht një me mbiemër të tillë ishte një djale i ri i arratisur. Një tjetër Mark Fran Marketa - Traboini dhe atë e kishim të fisit Gojçaj dhe ishte më i anatemuari, madje i dënuar me vdekje në listat komuniste të vitit 1945 me numër rendor 104, por ai kishte ikur me gjermanët dhe u kish lënë hijen komunistëve, bashkëpunoi me amerikanët në Frankfurt dhe erdhi në Shqipëri pas vitit 1990 me trishtim për çfarë i shihnin sytë. Vura re se përballë shtëpisë ku jetoja e që ishte kthyer në gërmadhë, ishte një dyqan që shiste fruta dhe perime. Edhe para më se gjysmëshekulli një dyqan i njëjtë ka qenë. Madje në një poezi "Cokla" e kam përmendur si dyqani ku shitej pistili.
Ja dhe shtëpia e Doktor Kel Naraçi, pediatër me emër të madh që ruhet në kujtesën e shkodranëve. Në këtë shtepi kam hyrë plot herë sepse kisha shok klase Luigji Kel Naraçin dhe mësuesi na kishte venë detyrë të mësonim bashkë. Eci në rrugën Gjuhadol që është kthyer në shëtitore, piacë, pedonale, quani si të doni sepse ajo të jep kënaqësi. Kam kujtime plot për këtë rrugë që dikur ishte bota jonë sa e madhe aq e vogël njëkohësisht. Por kryekujtimi është aty ku dikur ka qenë shtëpia dhe studio "Dritshkroja" e Kol Idromenos". Punishten ku bëheshi punime druri dhe studion fotografike i kishte me dalje direkt në rrugën kryesore, por hyrjen e shtëpisë ku banonte i kishte te një rrugicë përbri, ajo rrugicë ende vazhdon të jetë e vogël pa dalje. Ende muret e avllisë ishin ata të vjetrit të bërë me gurë të rrumbullakët të marra në Zallin e Kirit. Porta ishte e mbyllur dhe nuk arritëm të shihnim nga brenda oborrin dhe shtëpinë e Kol Idromenos ku ai dikur në faqen e murit kishte pikturuar një kalë të kuq. Erdhëm rrotull dhe po kërkonim a ka ndonjë shënj, shënim a diç tjetër që të kujtonin Kol Idromenon. Plot shpenzime ka bërë shteti për këtë pedonale- shëtitore, por për Kolën, Da Vinçin tonë, siç na pëlqen t'i themi, asgjë, asnje cent. Edhe varrin që ishte lënë në harrim e i rrenuar veç sa e lyen me bojë të bardhë dhe krisën e ikën. Aq ishte përkujdesja për këtë gjeni në kohën e Voltana Ademit. Po tash? Eh, tash...
E fotografova në disa kënde shtëpinë e Kol Idromenos. Dikush kish pas idenë, që të bënte ca figura murale që nuk thoshnin asgjë që lidhej me këtë ndërtesë historike. Ndërsa aty ku ishte studioja fotografike që ka hyrë në histori si "Dritëshkronja Idromeno" aty pranë ishte strehuar një mejhane ku pihet ndonjë kafe, me raki, a birrë, a dreqi e di se çfarë. Kaq ishte historia. Varfëri për një tempull arti. Kur duhej që pushteti në Shkodër, para se të shpenzonte para kot për çelsa të ndryshkur që nuk thonë asgjë, të punonte me ngulm që të blihej shtëpia e Kol Idromenos që trashëgimtarë ja shiten juristit, antarit të Gjykatës së Lartë të komunizmit Zija Vuci për një copë bukë dhe për ironi të fatit në atë shtëpi është rritur Monsinjor Ernest Çoba, që kjo gjykatë e dënoi me 25 vjet burg dhe me pas e vranë në spitalin e burgut në Tiranë më 8 janar 1980. Atë shtëpi histori Bashkia e Shkodrës prej vitesh ishte dashtë ta merrte në pronësi publike dhe ta kthente në identitet për ta bërë qendër me interes turistik ndër më të çmuarit dhe interesantët të kryqendrës së Veriut. Eh, po na ikin jeta duke notuar në dëshira të parealizuara vetem se qeverisësit tanë janë më të lirë në miell e më të shtrenjtë në krunde.
Ndersa po kaloja pranë shtëpisë se Kol Idromenos ku në femini kam qenë, e ku mbaj mend dhomën me xhama, çardakun dhe atë pikturen murale që Kol Idromene kishte bërë për t'jua bërë më të gëzueshëm mjedisin fëmijëve të shtëpisë, pikturë që ndonjë studiues me prioritete akademike (Zot na ruaj prej tyre) e ka quajtur gomar, kur ai në të vërtetë, siç e kam parë me sytë e mi ishte një kalë i kuq. Se more vëllezër e motra që merreni me studime akademike deri më sot, ani pse kam shetit vende e shtete deri në Amerikë e gjetkë, por gomar të kuq nuk kam parë. Por kam parë studiues kuqalashë në tru e në trajtë të gomarit në kryeqytetin e atdheun tim, diku pranë kalasë Toptani. Aty e kanë hajen gomarët e kuq e aty dhjesin, se për të krijuar nuk kanë bereqet aspak. Malësorët thonë, nuk kanë grat.
Por le të vazhdojmë udhëtimin nëpër pedonalen e Gjuhadolit, nëse na lënë makinat që shkojnë e vinë pa teklif duke rrezikuar jetën e kalimtarëve. Se çfarë dua kaq shumë makina, atë mund ta dinë vetëm policët bashkiakë që paguhen me parat e popullit dhe tundin zinxhirin e vet.
Nuk na pëlqente ta mbyllnim shkrimin kësisoj se edhe punë të bukura e të dobishme janë bërë, por ndonjë herë ndodh që një qime të gjesh në tepsi, bakllavaja sado e ëmbël të jetë të neveritet.
Duke dalë nga Shkodra vumë re se anës së Bunës ishin prishur të gjitha ndërtimet në tokë të zanun, dhe mirë kanë bërë, po si i bëhet për rrugën Tiranë-Shkodër që kalon në një korsi si rrugë fshati dhe duhen 4 orë të hysh nga Tirana në Bahçallëk, pra 100 km në 4 orë. Pra 25 km. në orë. Do hyjmë në Europë thonë. Shuj bre...Çfarë Europi?! Po a hyhet në Europë me mure të lartë, me dyer të mbyllura, me mejhane në vend të muzeumeve, me një çelës të ndryshkur e tuba çeliku që sikur nxjerrin naftë nga nëntoka, një qytet pa asnjë shënj që tregon identitetin 2500 vjeçar, të një qyteti që kishte mbret e mbretëreshë, e tash ngecur nëpër rrugë si në mesjetë ku ecet me ritmin e breshkës dhe... monumenti më i lartë është obelisku përkujtimor i një pashai osman ku valëvitet një flamur turk, krenar ashtu si gjatë 500 vjetëve që e shkretuan këtë vend si pushtues e shkatërrues të gjithçkaje arbërore.
Aferim, moj Shkodra jonë! Kangë e muzikë ke plot, në festa, në dasma e në gëzime, por duhet te mendojmë edhe më shumë se sa çasti kalimtar së Shkodra ështe qytet i lashtë sa Roma, e përtej Romës në histori. Por në Romë, kudo takon historinë e ndërsa në Shkodër kurrkund. Ah, po, në një shenj vendi e takova historinë rakapjekthi e për faqe të zezë, kallamarin e Sulltanëve Evlia Çelebiu në një pllakë me emër rruge që ma neveriti. Më erdhi për te vjellë. Mbylla sytë e nxitova hapin për t'u gjendur sa më larg pisllëqeve të historisë. E mu dhimbsën ata luftëtarë e kalasë se Shkodrës në rrethimin e parë 1468-1479, të rënët me trimeri si vëllezërit Llesh e Nikoll Begani, Arkitekt Donati, Nikoll Gradislavi, 300 djemtë luftëtarë të Drishtit që turqit ua prenë kokat një e nga një rrezë kalasë për tua tronditur qëndresën luftëtarëve mbrojtës shkodranë, si dhe qindra e mijëra luftëtarë të tjerë që qëndruan 10 vjet në rrethim, një histori e lavdishme, unike në Europë, të cilën ne e lëmë në harrim. Historia e Shkodrës është historia e Europës ndaj dhe Perandoria Austriake luftonte aq shumë në mbrojtje të shqiptarëve dhe për krijimin e shtetit shqiptar të pavarur.
Çfarë po ndodh me Shkodrën tonë? Kush po këmbëngul aq paturpësisht, aq egërsisht e aq poshtërsisht që ky qytet të harrojë vetveten?
E lehtë të bësh pyetje, por tepër e vështirë të gjesh gjegje.
Kush pra?




Foto nga Studio Traboini

Unë jam Barak Obama...- nga K. P. Traboini

 

KOLEC P. TRABOINI

 .UNË JAM BARAK OBAMA
Fejton për mendjeçalët e atdheut tim

Nga K. P. TRABOINI

Më është mbushur mendja top se duhet të bëj edhe një libër me humor dhe satira se shpesh ndodhem në situata që nuk i përfturon asnjë mendje njerëzore jashtë kufinjëve gjeopolitike të kësaj Shqipërie të vogël që e ndanë si tortë fuqite e mëdha në vitin 1913. Këtu gjithcka ndodh, por edhe hata të jete, ka vetëm tre ditë jetë.
Ka dhe ca njerëz të çuditshëm në këtë botë shqiptare që, nuk u mbushet mendja për gazep të Zotit, se ti je ti e jo një tjetër. Jo, të thonë, duke ngulur këmbë si mushka. Ti vërtetë je ti, por je edhe një tjetër allasoj. Kanë nisur këto histori të dyzimit tim imagjinar këtu e dekada të shkuara. Asokohe një skuth anonim në Nju Jork , me email-pseudonimin Geg Toska, bënte ca ironira për krijimet e një zonje shqiptare po në Nju Jork. Të dy njiheshin, ishin në shoqatën e shkrimtarëve shqipo-amerikane ku gëlojnë edhe sot e kësaj dite rapsodët e Zylo Kamberit, e megjithatë prapa kurrizit të dy këta u bënin hatanë të tjerëve, por kur u lodhen me të tjerët nisën edhe për njëri-tjetrit. Të dy përdornin dhjetra pseudonime. Kjo zonja shkrimtare m’u qep duke më akuzuar se isha unë Geg Toska. Nuk kishte gjë që ja mbushte mendjen se nuk isha unë personi anonim po ta kërkonte gjetkë. Më zu belaja me atë femër. Më ore të tëra në telefon. Po nuk ma gjete atë Gegën që më ka sulmuar, je ti e askush tjetër. Tejet vonë, për të nxjerrë të vërtetën, ju qepa "me bukë në traste" atij Geg Toskë anonomit dhe me së fundni e detyrova të më shfaqej. Pra Geg Toska ishte "shkrimtari" AB...Po përdor iniciale sepse nuk dua ta ekspozojvetëm se me këtë kusht m'u vetzbulua. I thashë asaj zonje që unë për hesapin tim e kam zbuluar kush është Geg Toska, por nuk mund ta them se më është lutur personi dhe i kam dhënë fjalën se nuk do t’a ekspozoj. Ajo edhe sot e kësaj dite rri me mendjen se kam qënë unë Geg Toska, kur Geg Toska ka qënë ai pseudoshkrimtari, që sot e ka mik për kokë. I bashkon ligësia që kanë brenda vehtes, mesaduket sepse te dz bashke percollen ne internet nje nekrologji ku shkruanin se une kisha vdekur. U hap lajmi dhe në Shqipëri dhe një mikja ime në gazetën "Ndryshe" i ra telefonit e shtëpisë sime në Boston për të dhënë ngushëllimin e rastit dhe të njoftonte se do botonte nekrologjinë në gazetë. Dola unë e u thashë, i vdekuri ju flet nga varri.
Këtë gjëra bënin anonimet që në komunitet e quajnë vetën shkrimtarë. Mua aq më bëjnë llomotitjet e tyre pas vrimave të gardhit, sepse vetë kurrë nuk kam sulmuar njeri në anonimitet, as ata e as të tjerët. Nuk ma bluan mideja anonimitetin. Çfarë kam patur për t’ia thënë ua kam thënë të dyve ndër sy..
Kanë ndodhur edhe ngjarje të tjera të përaferta e gjithnjë me një avaz. Kështu për dy muaj që isha në Shqipëri, larg internetit, është bërë nami me emrin tim, me të shara e të palara vetëm me shkakun se zonja L. mikja e zonjës V. sajon një shpifje të ligë duke thënë në listë-grupin shqiptar “Çamëria” se isha pikërisht unë kundërshtari i tyre i rrebtë në debate, një farë Arbër Thesproti.
Intriga u krye. Veç një shami ju desh Jagos dhe e thuri ligësinë. Kështu edhe zonja L. e cila deri me sot nuk është përgjigjur fare për këtë sajim shpifje të thurur prej saj dhe mikes së saj, se more miq ju nuk dini një gjë që di unë. E mailin zonjës L. ja ka hapur zonja V. e kjo ka aces dhe e përdor e-mailin e zonjës L. si posten e vet personale. Kështu që herë shkruan njëra e herë tjetra. Këtë histori e di që në zanafillë sepse ma kanë pohuar me gojën e vet në vitin 2003. E jo vetëm aq por kjo faktohet fare thjeshtë me programin ProjectWhois, sepse një mesazh i zonjës L. shfaqet nga Tirana e tjetri pas një ore nga Italia. Këta që thurin intriga harrojnë se teknologjia të nxjerr zbuluar, ja heq poturet mashtrimeve dhe i le intrigat e intrigantet cullak në mes te ngricave.
Me shumë veshtirësi i binda zotërinjtë e inatosur të Listës “Çamëria” se nuk isha unë Thesproti kundërshtar dhe as ndonjë pseudonim anonim tjetër. Epo shyqyr thashë, do më lënë rehat jo vetëm mua, por edhe të vdekurit e mi se këta shqiptarellat edhe me të vdekurit merren kur të kanë zët. U fut në lojë një fare pseudofallci gjoja Avni Rustemi nga Gjermania, por kur ja zbulova gënjeshtrat publikisht, iku me bisht ndër shalë...e një zot e di në çfarë vrime miu fshihet e thur intriga të reja.
Sapo u mbyll kjo ngatrresë e çmëndur, ja plasi nga lista tjetër po e çamëve, të ndarë këta çamët si në lojën e kungulleshkave në dy pjesë. M’u përvesh pikërisht ai person anonim, i cili prej disave mendohej se isha tepkë unë. Ja me të tilla gjëra u dashka të merremi ne shqiptarët. Në fakt të detyrojnë të merresh, anipse krejt pa dëshirë, se këta nuk të lënë të rrish në punën tënde.
Por me hyrjen e këtij viti 2009 , falë Zotit, më kanë dhënë pushim. Nuk po merren më me mua, veç ndonjë përmendje emri fare kot nga kosovari i ngatrruar me të vetët z. Bahtir Hamza në Kanada, të cilit nuk e di çfarë borxhi i kam. E keqja është se edhe ai nuk e di, por ka nevojë për emra e lista e na përdor si barut për çifte.
Dhe ja rrufeja në qiell të kthjellët në ditën e janarit 13 -të. Kësaj rrallë është rrufe Gjermanie se andej vjen plot shkrepëtima. Një azgan djalë me emrin Enlirat Hoxhaj nga Berlini, që po thashka se është inxhinier elektronik kompiuterik, bën be e rrufe dhe vë dorën në flakadan e katran, se unë e kurrkush tjetër është Ilir Dardani që shkruan në revistën elektronike “Zemër Shqiptare”. Më polli groshi me këtë inxhinjerin e Berlinit. Ky ngul këmbë si mushka se jam unë Ilir Dardani ngase ky e ka vertetuar me teknologjinë e internetit që e paska profesion. Kësaj rallë nuk më vjen në ndihmë as teknologjia, se ky e ka kompiuterin me diplomë ndërsa unë jam empirik. Si t’ia bëj e ku të vete. Kujt ti qahem e ku të mbytem. Mo Zot ma keq. Kujt t’i them se unë nuk jam Ilir Dardani, si ta vërtetoj. Aq më tepër se ky inxhinjeri më ka vënë një ultimatum për deri nesër, në mos do të lëshojë tërë artilerinë e raketat (si në Gaza) kundër meje anë e mban Gjermanisë.
Apo nuk kam një kushurirë gjermankë me mbiemrin Traboini që punon në një Televizion shumë të njohur... Do të turperohem në sy të Afërditës vajzës së Mark Traboinit. I mjeri unë si do të bëj me gjitha ato raketa. Një herë mendova se, sa të bëhet luftë e të vriten mileti, më mirë po bëj si në kohën e diktaturës, ku më e lehtë ishte t’a pranoje një gjë që s'e ke bërë kurrë, se sa t’a kundërshtoje akuzën e të kerkoje të vertetën. Hetuesi t’a thoshte hapur e shkoqur si kokrra kallamboqi: Pranoje që të mos rrahim ndryshe do të dalë shpirti me hu në qeli.
Tani ky i fisit të Hoxhajve, elektroniku them, edhe ky ma thotë hapur, por ky e ka edhe artilerinë fort të rëndë. Ky më thotë se unë po të sulmoja Zotin, që i qofshim falë. Po pse të sulmoj Zotin unë?! Ky i fisit të Hoxhajve nuk ma thotë. Por ngul këmbë se, sikur qeni qepën t’a hajë, unë prap se prap do të mbetesha Ilir Dardani.
Po mirë, more njeri, them unë, po pse të jem Dardani e jo Pellazgu. Pse të mos jem Pirrua i Epirit apo Batua që e humbi betejën, ra rob dhe e hoqën romakët zvarrë.
Për t'ju shmangur luftrave e bombave, raketave elektronike të Hoxhajt, duke qenë edhe përpara ultimatumit të tij kërcënues, unë më mirë po e pranoj se jam Ilir Dardani dhe mbyllet tërë kjo histori lufte. Se fundja, botës po i del e tepron lufta në Lindjen e Mesme, ç’ne edhe një luftë tjetër thelë mbi bisht në internet.
Po, o vëllezër ngatrrestarë shqiptar, po vetsakrifikohem edhe unë si Krishti në kryq. Po marr përsipër mëkatet tuaja. Veç luftë në mes të shqipove të mos ketë. Që të mos acarohen elektroniket e mufanikët. Që të mos e shajnë edhe më tej njëri-tjetrin me fjalë të pista. Që të mos më shani edhe më tej të vdekurit e mi që ju patët paturpsinë të m’i lëndoni edhe në varr. Që çamët edhe më tutje të mos jenë pikë-pikë, por të bashkuar, se bashkimi bën fuqinë e përçarja mjerimin. Qe te mos e vrasin serisht Çelo Mezanin.Të mos ketë dy Lista e dy Liga e katërqind blogje por një.
Dua ta mbyll këtë fejton me një gojdhanë popullore.
Hajdutët s’po e linin rehat një shtëpi fshati.
- O baba, thirri një natë djali nga hauri.- E zura hajdutin.
- Po sille o bir, - tha babai i gëzuar se shpëtoi nga kusuret me tufën e dhënëve..
- I them, po nuk vjen.
- E po, meqë nuk vjen, lëshoje.
- Puna është, o baba, se e lëshoj unë, po nuk më lëshon ai.
Kështu edhe puna ime me ju, o vellezërit e mi shqiptarë, kokëtula, ndaj po i pranoj të gjitha si në birucat e hetusisë e pretencat e prokurorëve të Qoftëlargut:
- Unë jam Geg Toska. Unë jam Arbër Thesproti. Unë jam Bujar Shehu. Unë jam Tano Turku. Unë jam Ilir Dardani. Unë jam edhe ...Barak Obama!
A jeni të kënaqur zotërinj hetues? I pranova të gjitha. Tani mblidhni kaplloqen e merruni me punët tuaja se po më krijohet përshtypja se më mendjeçalë se ne shqiptarët nuk gjëndet fis njerëzor mbi faqe të dheut.


⭕"Unë jam Barak Obama!" : fejton për mendjeçalët e atdheut tim: [prozë satirike] / Kolec Traboini. Gazeta "Ndryshe". - Nr. 817, 15 janar, 2009, f. 20.

Tito i Athinës antar nderi i Akademisë së Tiranës- nga K. P. Traboini

Aristidh Kola, Nderi i Kombit dhe gazetari K. P. Traboini, Athinë 1995

 

TITO I ATHINËS ANTAR NDERI I AKADEMISË SË TIRANËS

 Çfarë më tha Aristidh Kola për antishqiptarin Tito Johalas në 1994, që Akademia e Tiranës e mban si antar nderi?

Nga KOLEC P. TRABOINI

Nuk e dinim e as nuk do ta mësonim kurrë se greku Tito Johalas është antar nderi i Akademise se Shkencave të Tiranës, sikur në korrik të vitit 2024, ne miqt e Aristidh Kolës të mos e organizonim përvjetorin e lindjes se arvanitasit të madh, Nderi i Kombit Aristidh Kola, në sallën “Aleks Buda” të Akademisë në Tiranë. Meqë isha ndër organizatorët shkova më heret në Akademi dhe kisha kohë të shihnja fotografitë e akademikëve, që ishin vendosur, ku me piktura e ku me fotografi. Mjaft prej tyre që nuk jetojnë më i kisha njohur, por ndërsa po kaloja me veshtrim nga një kuadër në një tjetër sytë mu ndalen tek një figurë që nuk e njihja e që poshtë saj shënohej emri Tito Johalas, antar nderi i Akademise së Shkencave të Shqipërisë.
Sikur të mos kisha dëgjuar kurrë për këtë Titon e Athinës, do kaloja pa i vënë rëndësi, por u stepa se mu kujtua biseda që në vitin 1994 kisha bërë me Aristidh Kolën, i cili po dihet se është helmuar e vrarë nga qarqet shoveniste greke, siç dhe vetë Aristidh Kola e ka pohuar në shtratin e vdekjes "Ju lutem mos ushqeni asnjë iluzion. Mua më vranë dhe kështu kanë vepruar edhe me dy presidentë të tjerë të Shoqatës së Shqiptarëve “Marko Boçari”, të cilët vdiqën, edhe këta nga "leuçemia". Këto fjalë ua kam thënë edhe miqve të tjerë të mi"... "
E kishte fjalën për Anastas Kulluriotin dhe Jorgo Marugën, dy arvanitas të helmuar nga ekstremistët grek.
Aso koha nxirrja gazetën “Egnatia” dhe ndiqja të gjitha lajmet mbi ngjarjet në Athinë. Ishte zhvilluar një përurim i një libri të Tito Johalas për Arvanitët ku kishin shkuar tërë kastat greke duke përfshirë dhe vajzën e kryeministrit grek Konstandin Micotaqi, që ne emigrantët e stigmatizonim si person me fytyrë njeriu, por me shpirt djalli. Ishte urdhëruesi i arrestimeve masive të shqiptarëve dhe pjellësi i makabritetit antishqiptar “Skupa- Fshesa” për arrestimin dhe debimin e shqiptareve me dhune. Mbi 100 mijë shqiptarë u keqtrajtua, u lidhën me hekura dhe u zbuan si të ishin keqbërës. Madje ndër kërkim-arrestime u bënë edhe vrasje.
I thashë Aristidh Kolës se a bën ky lajm për Tito Johalasin për gazetën tonë "Egnatia". Ai më pa me kujdes e me qetësi më tha."Na luftojnë egërsisht, por meqë me përballje nuk ja dalin dot përdorin kuazi-intelektualë që merren me arvanitët për qëllime politike. Sa kohë që ata rrinë pranë qeverive qëndroju larg tyre".
E kuptova mikun tim në çdo domethënie të fjalës së tij. Qarqet duke përfshirë edhe këtë Titon e Athinës ishin pjesë e konspiracionit që çeshtja arvanite dhe shoqata "Marko Boçari" në pamundësi të shkatërrohej, të kapej e manipulohej prej atyre që të mund të përdoreshin si marioneta duke trumbetuar se arvanitet nuk ishin shqiptarë e nuk kishin asnjë lidhje me Shqipërinë. Apo të ardhur vonë nga shekulli 15-16 çfarë ishte në kundërshtim me të vërteten historike. Kur erdhën turqit e parë dhe zunë Peleponezin aty rreth vitit 1420 apo me pas, bënë regjistrimet e popullsise dhe atje ne regjistrat e ruajtuara në arkivat osmane dalin 40% e popullsisë shqiptarë, ndërsa pjesa tjetër me vllahë, sllavë e grekë, por pjesë më të vogla. Mbizotëronin shqiptarët. Ndër këto zëra bashkë me Titon e Athinës ishte dhe një grua studiuese me emrin Marie Dede që kish botuar libra folklorikë për arvanitët dhe deklaronte hapur se arvanitët nuk janë shqiptarë ndryshe nga se thoshte Aristidh Kola dhe prifti arbëresh, studiuesi dhe miku më i madh i Aristidh Kolës, At Antonio Bellushi, të cilët edhe ngulmonin se arvanitet ishin shumë më të hershëm në Peleponez, Evia e mbatë brigjeve të Egjeut, me atribute autoktone.
Shqiptarët nuk qenë përhapur gjatë historisë, përkundrazi ishin rrudhur.
Këto pretendime antiarvanite i duheshin qeverisë greke, por edhe qarqeve ekstremiste për të mos u njohur shqiptarëve arvanitë asnjë të drejtë.
Antonio Bellushi, që nxirrte gazetën “Lidhja”, nga Italia shkonte shkonte shpesh në Greqi dhe bashkë me Aristidh Kolën bënte kërkime nëpër fshatrat arvanite, por kudo u nxirrnin pengesa, me pretekstin se Antonio Bellushi ishte italian e i duheshin leje të posaçme. Ajo që dihet ishte se këto pengesa i organizonte Titua i Athinës sepse të gjitha problemet e arvaniteve i mbikqyrte ky i lidhur me segmentet e qeverisë greke. Vetë Antonio Bellushi e ironizonte në shtyp si "shkencëtari" politik.Madje ky Titua i Athinës shkruante librushka ku teorizonte se arvanitët nuk kishin gjak shqiptar, ai ishte zëri më i egër kundërshtar i veprës së Aristidh Kolës, madje edhe kundër Antoniu Bellushit, i cili u detyrua që ti përgjigjej sulmeve të Tito Johalas me një letër botuar në revistën e vet arbëreshe “Lidhja”. Pavarësisht kurtheve të Titos së Athinës dhe nënpunësve qeveritarë grekë, Aristidh Kola dhe Antonio Bellushi, më 1988 udhëtuan në Bruksel dhe prezantuan kauzën e shqiptarëve të Greqisë duke dokumentuar praninë e 2 milion shqiptarëve dhe 695 fshatra shqipfolëse në shtetin grek.
Për te plotesuar portretin e Titos se Athinës na vjen ne ndihme edhe nje shkrim e studiueses se jetes e kultures arbereshe, Ornela Radovicka, e cila ka qenë ndihmëse në punët kërkimore të At Antoniu Bellushit.
“Tito Johalasi ishte akademiku që ka kundërshtuar Atë Belluscin në hulumtimet e tij, por Atë Bellusci iu përgjigj me një letër, të publikuar në revistën e tij "Lidhja" me titull "Shkencëtari në shërbim të politikës Tito Johalas". Duke e lexuar këtë letër që e kemi në dorë, kuptohet shkaku i kundërshtive. Në vitin 1988, Tito Jahalas kishte botuar një librushkë 84 faqe ku stigmatizonte Antonio Bellushi dhe Aristidh Kolën për kërkimet e tyre në folklorin arvanitas, duke pretenduar se është sajesë fakti se kishte 2 milion arvanitas në Greqi dhe se ata nuk ishin arvanitas të hershëm por refugjatë të vonë deri aty nga shekulli 16. Ndërkohë që Aristidh Kola dhe Antonio Bellushi ngulmonin në studime serioze se arvanitet ishin popullsi autoktone mijëra vjeçare dhe nuk ishin ardhacakë të vonë, pra nuk ishin në tokë të huaj por në tokë të vet. Qeveria e Athinës që i mbështet e stimulon pseudoshkencëtaret si Tito Johalas i intereson të konsiderohen arvanitët siç mund të konsiderohen greket e Dropullit që erdhën si argatët e kadilerëve të Libohovës të cilët ishin pronar të tokave të Dropullit.
Antonio Bellushi në fund të letres së vet vendos në greqisht shkrimin origjinal të Aristidh Kolës botuar në revisten "Besa". E kemi përkthyer këtë leter të cilën po e paraqesim që të kuptohet më mirë kush është antishqiptari Tito Johalas:
Shkrimi i Aristidh Kolës ka titullin "Rënia e një "shkencëtari". Le ta lexojmë:
"Ekziston një i vetëshpallur albanolog madje botëror Titus Giochalas, i cili e konsideron këdo që merret me kërkimin e gjuhës arvanite jo vetëm të paaftë, por edhe të dyshimtë kombëtarisht. Ai ushqen një urrejtje të pashuar kundër arvanitasve, të cilët herë i konsideron të paqenë si me magji, herë grekë të shqitarizuar, herë përpiqet t'i minimizojë në numër alkimikisht, herë përpiqet të provojë se gjuha arvanite është e paqenë, herë se është greqisht e korruptuar, herë një "fosil toskan" etj.
Ky burrë shkroi së fundmi një libër në të cilin përpiqet të korrigjojë tekstet e regjistruara të botuara në revistën "Lidhja" nga prifti arbëresh Antonio Bellusci, të cilat janë marrë nga turnet e tij në Arvanitokhori të Greqisë. Korrigjimet bëhen shoqëruar me komenteve ironike.
Pa dashur të mbroj Belluscin, jam i detyruar të theksoj se zoti Giochalas po bën një tjetër gabim shkencor duke këmbëngulur në korrigjimin e këtyre teksteve, të cilat pasqyrojnë situatën aktuale gjuhësore në Arvanitokori, ku arvanitikishtja është e përzier me greqishten dhe shumë elementë kulturorë për fat të keq janë harruar.
Nuk e di nëse ka pasur ndonjë Yochalas tjetër në shekullin e kaluar që ka marrë tekstet e Makrijannis dhe i ka "korrigjuar", duke e rikthyer greqishten e tij "barbare" me "qartësi kristalore". Ai me siguri do të jetë i pari në histori... Bravo, shkencëtar.
Fatkeqësisht, përtej humorit të rastit, ekziston edhe vulgariteti i neveritshëm, pasi ky zotëri, me librin e tij dhe intervistat e "inskenuara", e fut shpifjen në shkencë, pasi ai e konsideron, siç thamë, çdokënd tjetër që merret me gjuhën shqipe dhe shkencën tonë politike popullore, si... të dyshimtë kombëtarisht."
Këtu përfundon shkrimi i Aristidh Kolës. Tani që as Aristidh Kola dhe Antonio Bellushi nuk jetojnë më dhe mjerisht ka triumfuar ligësia dhe antishqiptarizmi, vjen ky antiarvanitas e antishqiptar dhe na vendoset pupthi si antar nderi i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë.
Si është e mundur të ndodh kjo?
Si është e mundur që Akademia e Shkencave e Tiranës me lekët e popullit i publikon veprat e këtij qytetari grek i cili nuk ka pranuar asnjëherë gjatë rregjimit të Juntës së Kolonelëve origjinen e tij si arbëror i Greqisë, madje i ka mohuar siç shkruan Antonio Bellushi.
Duke parë këtë gjendje ku Akademia i bën strehe antishqiptari, është krejt e kuptueshme qe në 80 vjetorin e lindjes së Nderit të Kombit Aristidh Kola, megjithë ftesën që u bëmë, nuk erdhi asnjë akademik e nënpunës, e ftuam Irakli Koçollarin personalisht por nuk erdhi. Të gjithë Mediet heshtën, vetëm televizioni i Gjirokastrës, Aristidh Petro u gjend dhe bëri emision të veçantë.
Si mund të vinin miqtë e antishqiptarit Titos Johalas. Punë që s'bëhej. Por këta palo akademikë që i kanë bërë strehe një greku antishqiptar, as dënjuan të dërgonin njeri në homazhet e varrimin e Antonio Bellushit. Si të shkonin kur miku i tyre grek, që bën shkencen e politikës se qeverisë greke e kishte anatemuar të madhin At Antonio Bellushi.
Tito Johala, ky renegat antishqiptar, është nga Çamëria, fshati Rrapëza. E shoqja është arbëreshe e Siçilisë. Mbiemri i tij është Gjokala. Po kush e zgjodhi dhe pse pikërisht Tito Johalasin. Kush ja ka bërë rekomandimin kryetarit të Akademisë zotit Skënder Gjinushi. Për çështjet arvanite dimë se në Akademi merret Irakli Koçollari, i cili ka botuar libër për Arvanitët në bazë të njohjeve kur ka qenë nëpunës i Sigurimit të Ambasadës Shqiptare para vitit 1990. Pse zotit Irakli, nëse propozimin e ka bërë ai, nuk i ka shkuar mendje të propozojë një studiues të madh të kulturës e gjuhës arvanite, por dhe mbarë shqiptare, Niko Stillo, që ka lindur në Prevezë dhe jeton e punon në fushën e studimeve në Gjermani. Ai është një albanolog i madh dhe me reputacion ndërkombëtarë. Pse zoti Irakli nuk ka propozuar studiuesin Jorgo Miha, një studiues i madh dhe ish president i Arvanitëve, bashkëthemelues e bashkëpunëtor i Aristidh Kolës. Jorgo Miha është një personalitet me reputacion të madh ndër arvanitët, që thënë hapur do ta nderonte Akademinë e Shkencave të Tiranës, por këta si të ishin myteberrë totorisen me një antishqiptar si Titua i Athinës. Mund ta ketë propozuar edhe akademiku filogrek, Anastas Angjeli që në popull është telendisur si Cac Nafta, por ne flasim për Irakliun se e njohim, por jemi krejt pa njohje e nuk i dimë mire se si punohet në skutat e fshehta të Akademise ku fryn erë grekofone, por që të fryjë edhe erë antishqiptare, këtë nuk e kishim menduar.
Thuhet se siç ka merita e lavdi të meritueshme, çdo popull ka edhe llomishten e vet, por ne kemi më shumë dhe kjo llomishte tek ne është e institucionalizuar, i kap të gjitha pushtetet dhe ndodh ajo që thoshte Konica i madh me fjalë profetike, Shqipëria u bë për tua plasur zemrën shqiptarëve. Mirë të gjitha këto llomishtet tona që na zënë sytë e na zënë hundët, po llomin e llomit e Greqise çfarë e duam?!

Në fjalë të fundit, për të mos pas asnjë iluzion:

Ky Tito Johalas është një figurë që asnjë arvanitas nuk dëshiron ta shoh. Unë i besoj dëshmive të Aristidh Kolës dhe Antonio Bellushit para se  çdokujt tjetër në këtë çështje. Ky  dhe Maria Dede i konsideron Arvanitët rrënjë dalë, ardhacakë të vonë pra të huaj në tokën greke kur historia flet ndryshe. Arvanitët janë më të hershëm se sa kinse grekët që janë një amalgamë vllaho sllave dhe egjiptiane dhe nuk kanë asnjë lidhje me grekët e vjeter. Me grekët e vjetër kanë lidhje vetëm Arvanitet e Shqiptarët në përgjithësi. Titua i Athinës anipse arvanit nga nëna është një renegat antiarvanitas dhe antishqiptar, nuk e dimë pse e mban Akademia e Shkencave të Tiranës, ndërkohë që as e kujton dhe as e nderon martirin arvanitas,  Nderin e Kombit Shqiptar Aristidh Kola.

Titos Johalas

Pse jemi kësisoj, të ndarë e të përçarë?!

.

PSE JEMI KËSISOJ, TË NDARË E TË PËRÇARË?!

Nga KOLEC P. TRABOINI

Ka një sërë faktorësh. I brendshmi është më i rëndësishmi. E keqja e madhe filloi kur ende ishim nën pushtimin otoman, me ndarjen e trojeve shqiptare në 4 vilajete. Këtu filloi përçarja e madhe ndaj të cilës nuk luftuam që të mos ndodhte, nuk na bënin punë as ato 40 vezirët me të cilët mburren ca mendjecekët që nuk kanë mësuar asgjë nga historia. Pas saj vinte mungesa e ndërgjegjes arbërore të prinjësve feudalë të lidhur aq shumë në interesa ekonomike me sulltanët, sa nuk mund ta kuptonin veten pa ata.

Në shekullin e 19 Europa bëri një eksperiment me Greqinë, duke e krijuar nga hiçi në saj të luftës e sakrificave të shqiptarëve, por kur desh të bëjë të njëjtën gjë me shqiptarët, historia ngeci. Jo më kot erdhi Bajroni në trojet shqiptare e jo më kot u thuri lavde trimërisë së tyre. Mirëpo një fanatizëm e injorancë totale frynte ndër shqiptarët që nuk donin, jo më të luftonin për pavarësi, por as nuk e kuptonin veten jashtë Perandorisë Osmane. Edhe kur Perandoria po jepte frymë, 25 mijë koka lanë shqiptarët në Çanakala duke luftuar kundër armenëve që kërkonin lirinë e atdheut të vet. Po pse more kot e shkroi Pashko Vas Shkodrani atë poezi me vargjet "Feja e shqiptarit asht shqiptaria", që edhe sot vazhdojnë ta anatemojnë ata që e kanë mendjen Turqi e Greqi, por jo Shqiptari, apo ata që e kanë mendjen fe e aspak atdhe. Thënë hapur shqiptarët nuk kishin ndjenjën e bashkësisë (e nuk e kanë ende), atë cilësi-amalgamë që i bën popujt kombe e shtete solide. Të huajt shihnin tek ne shqiptarët cilësi të mira personale besnikëri dhe karakter luftarak, por aspak cilësi përbashkuese.

Kur kryengritej një krahinë të tjerat qëndronin të mënjanuara ose me e keqja viheshin në shërbim të sundimtarëve të huaj. Dhe më se shumti luftohej shqiptarë me shqiptarë. Mos po e nxijmë historinë? Jo more jo, historia është ajo që na nxin ne.

Dhe si arritëm të kemi një shtet shqiptar?!

Austria, të cilës pak i jemi mirënjohës, me përpjekje të jashtëzakonshme arriti që të shpëtojë diçka nga territoret shqiptare. Dhe deri në momentin e fundit platforma e Ismail Qemalit ishte autonomia, nga frika shkatërrimit krejtësisht e pafuqisë së forcave të brendshme për të mbrojtur vetveten përballë ujqërve ballkanikë. Nga mungesa e përbashkimit kjo. Kur u pa se Perandoria po fundosej, më së fundi u shpall pavarësia e një copë toke. Mezi ja dolëm të kemi një shtet. Një shtet që shtetarët ende e trajtojnë si ta kishin çiflikun e vet.

Shikoni edhe sot me se merrën shtetarucët shqiptarë. Me vjedhje e korrupsion. Dhe populli fle si peshku në akuarium. Dhe tregojmë përralla historike për qëndresën nëpër shekuj të lavdishëm prej të cilëve duhet të na vijë turp. Nuk ka asnjë platformë përbashkimi kombëtar, por duan dy minishtete që nuk i pjerdh njeri në diplomacinë europiane dhe botërore.

Jemi si mizat që bëjnë zhurmë, por fati i mizave dihet....Mjerim! Edhe shpresën e kemi të gabuar. Presim të na i nxjerrin të tjerët gështenjat nga zjarri. Pak gjasa ka që kjo të ndodhë prandaj nuk është vonë të mbledhim mendjen. T'ju krijojmë atyre që keqperdorojnë shtetin e pushtetin një gjendje të padurueshme, tu djegë toka ku vënë këmbët, por kryepari duart, se ato i përdorin më së shumti duke i futur në xhepat e popullit.

Gazeta SOT f. 17,  e shtunë 31 janar 2026

Kur krijuesit konsiderohen një handikap social- Nga K. P. Traboini

 

KUR KRIJUESIT KONSIDEROHEN NJË HANDIKAP SOCIAL

Nga KOLEC P. TRABOINI 

Kemi ndërtuar një shoqëri ku kultura, arti dhe letesia ndjehen si handikap social. Pozitë dhe Opozitë në fushatat e zhgjedhjeve më shumë bëjnë hoka se sa paraqesin programe zhvillimore. Nëse bëjnë premtime ato janë butaforike. Në të vertetë i sjellin vetem varfërim e mjerim e asgjë tjetër. Keni degjuar të flasin e premtojnë diçka për artin dhe krijuesit e letërsisë? Asnjë fjalë. Kryeministri i sotëm ka qenë dhe ministër Kulture kohë të shkuara, si atëherë dhe sot, megjithse është një krijues piktor, nuk ka bërë asgjë. Veç një herë i dha çmimin veprës së hallakatun "Vrima" dhe me kaq e kreu misionin e tij për artin. Krijuesit i la në rrënim, veç ata që i konsideron miq u jep pension të veçantë. Të tjerëve asgjë. Shkrimtarët i botojnë librat me paratë e veta. Kësisoj kemi një kryeministër që nuk ja ndjen fare për krijuesit e artistët shqiptarë, por e ka mendjen tek Dylqinja e Tobozës italiane e si Kalorës francez i ulet në gjunj. Komedi për t'ia pas zili edhe Molieri.

Në krahun tjeter kemi Non Gratën që që premton për gjithçka me thes, por për shkrimtarët dhe artistët nuk thotë e nuk premton asgjë. Çfarë të premtojë? Gjithçka që njeh për artin është një tablet ku ka të shënuara mesazhet që i vinë nga qytetari digjital, një lloj patronazhisti, por i llangosur blu.

Kësisoj ky shtet është pa shpirt Se arti shpreh shpirtin e kombit. .Pasi i kanë marrë shtëpinë e shkrimtarëve në Tiranë, (kryedemokratit i takon merita e rrembimit të saj) tash ky tjetri në pushtet nga maja e Pikaloit bën lajm se rezidencen e diktatorit do t'ju a bëjë dhuratë piktorëve ta përdorin si bujtinë. Mendje kalorsjake kjo.

Duke parë se krerët e politikës nuk e vrasin qypin për Artin dhe Artistët dua t sjell një analogji me një roman distopik.

Romani "Fahrenheit 451" nga Ray Bradbury eksploron temat e censurës, konformitetit dhe fuqisë së dijes.  E vendosur në një shoqëri të ardhshme ku librat janë të ndaluar, tregohet historia e  Guy Montag, një zjarrfikës, puna e të cilit është të djegë libra.  Me kalimin e kohës, Montag fillon të vërë në dyshim shoqërinë në të cilën jeton dhe qëllimin e punës së tij, duke e çuar atë në një udhëtim të vetë-zbulimit dhe rebelimit.

Romani shqyrton një botë ku mendimi kritik shtypet dhe njerëzit shpërqendrohen nga argëtimi dhe teknologjia e cekët. Transformimi i Montag nga një pjesëmarrës i vetëkënaqur në këtë sistem në një kërkues të së vërtetës është thelbi i kësaj historie.  Gjatë zhvillimit të subjektit, ai ndeshet me personazhe si Clarisse McClellan, një adoleshente kurioze me shpirt të lirë, dhe Faber, një ish-profesor që e ndihmon Montag-un të kuptojë vlerën e letërsisë dhe mendimit të pavarur.

Romani i është i pasur me imazhe dhe simbolikë. Zjarri, një motiv i përsëritur, përfaqëson shkatërrimin dhe rinovimin, duke reflektuar luftën e brendshme të Montag. "Fahrenheit 451" shërben si një paralajmërim për rreziqet e censurës, humbjen e të menduarit kritik dhe efektet dehumanizuese të teknologjisë.  Eksplorimi i këtyre çështjeve mbetet i rëndësishëm, duke i inkurajuar lexuesit të vlerësojnë njohuritë, të vënë në dyshim autoritetin dhe të kërkojnë lidhje domethënëse në një botë që shpesh i jep përparësi komoditetit dhe konformitetit.

Një qeverisje që e anashkalon apo e lufton kulturën dhe artin pak nga pak kalon në një makineri absurde dhe e dhunëshme dhe sillet ndaj popullit të vet si një pushtues mizor

Mafia politike - nga Kolec P. Traboini

MAFIA POLITIKE
Nga Kolec P. Traboini

Për fatin e trishtë të popullit shqiptar, sot në skenën politike kanë dalë forcat më të pandërgjegjshme, ambicioni i të cilave është vetëm e vetëm përfitimi dhe pasurimi me çdo kusht dhe pa marrë parasysh mjetet që përdoren. Kaq keq janë katandisur punët në Atdheun tonë të stërmunduar, sa para se të kërkohet mafia në fusha të tjera, duhet kërkuar në skenën politike. Një mafie aq dinake dhe e sofistikuar saqë e ka kthyer politikën shqiptare në një rreth vicioz ku përplasen jo dy apo tre ide e programe, për çfarë është e bëhet politika, por dy a tre individë, politikanë të paskrupullt, të cilët për hir të interesave personale apo të klaneve që u përkasin, nuk e kanë për gjë t’i venë flakën Shqipërisë, siç ia vunë në mënyrë të vazhdueshme në fillimet e demokracisë, por në mënyrën më të pashpirt e makabre në pranverë të vitit 1997.
Po si iu bë peshqesh këtij populli kjo kastë piratësh qeverisës, qofshin të së majtës apo të së djathtës? Si ndodhi e si rrodhi që në mënyrë sistematike u shkatërrua çdo pasuri kombëtare e këtij populli, që për pesëdhjetë vjet vërtet ka hequr mundimet e Krishtit, por ama edhe pse ndër më të varfërit në botë, me një pagë për të mbajtur frymën, ndërtoi hidrocentrale, fabrika e uzina, bëri bonifikimin e fushave, ngriti një industri të naftës e të plehrave kimike, instaloi linja të tensionit të lartë nga jugu në veri e nga lindja në perëndim. Pra, diç kishte në potencial ky popull, çfarë e ushqente shpresën se kalimi në sistemin e ri do të mund të bëhej pa eksese dhe vuajtje të mëdha ekonomike. Mirëpo çfarë ndodhi në të vërtetë? Politika injektoi idenë e mbrapshtë të shkatërrimit, se do t ‘na i ndërtonte kapitalizmi perëndimor më të mira veprat industriale, madje me teknologji moderne bashkëkohore. Do të na i ndërtonte Amerika badihava… E kështu, politika i vuri flakën Shqipërisë duke nxitur vjedhjet e shkatërrimet. Në të vërtetë, shkatërrimet ishin leverdia më e madhe e politikës, sepse beniaminët e dikurshëm të komunizmit, që tororisnin gjoja ide të zhvillimeve të reja të socializmit envero-ramizian në gazetën “Zëri i Popullit”, (e që sot shiten si ide reformatore që paraprinë demokracinë në vitet 90), dolën pra më pas si “palikarë” të rinovuar në skenat e tranzicionit. Dhe, për ta bërë më të besueshme nevojën e shkatërrimit, përhapën soj-soj teorish, madje duke u vënë ndërmarrjeve, fabrikave e uzinave epitete si “uzinat e fabrikat e Enver Hoxhës”, “Hidroçentralet e Partisë”, “Rrangallat e Diktaturës”. Pra përpunuan fillimisht platformën e shkatërrimit moral të industrisë kombëtare që ta kishin më të lehtë shkatërrimin material. I tërë qëllimi ishte që, si inisiativa ekonomike, ashtu edhe ajo politike të binte në duart tyre a të bijve të tyre, e kurrsesi në duart e njerëzve që për gjysëm shekulli konsideroheshin “armiq”, të cilët duheshin izoluar në mënyrat më të stërholluara ekonomikisht e politikisht. Cila ishte kjo kastë e rinovuar dhe e konvertuar ” demokratikisht” për të mbijetuar në tribunat e jetës dramatike shqiptare edhe në kushtet e reja të shembjes së komunizmit anë e mbanë Europës. Kujt i takon merita e krijimit të këtij labirinthi pa rrugëdalje, këtij kaosi qytetar, këtij mjerimi kombëtar ekonomik ku u gjend Shqipëria në dhjetëvjeçarin e fundit të shekullit që shkoi?! Dhe vazhdon si ogur i keq edhe pse dekadat e shekullit të ri. Natyrisht është thënë e stërthënë, ndaj nuk është vështirë të evidentohet emri i Ramiz Alisë si krijuesi i klaneve dhe i skemave të politikës së sotme sipas mësimeve e stilit të inicuar nga Gorbaçovi në Katovicë të Polonisë. Ose e thënë ndryshe, diktatori i fundit shqiptar krijoi Katovicën Shqiptare si një cikël i mbyllur brenda orbitës së PPSH-së, nga frika e marrjes së pushtetit prej së djathtës nacionaliste, kundërshtare e PPSH-së që ndodhej në perëndim, në aleancë kjo me “armiqtë e brendshëm” dhe klasat e përmbysura. Frika e Ramiz Alisë e kishte një shkak. Fantazma e përgjakur e Nikolla dhe Elena Çausheskut i shfaqej si Makbethit kufoma e Bankos. Prandaj dhe u ngut që, në lëshimin e parë për pluralizmin, në krye të forcës opozitare të viheshin patjetër një ekip a liderë komunistë të argasur dhe të besuar. Njerez që të ishin demagogë të besueshëm dhe oratorë të rreptë metingjesh, për të mos u lënë hapësirë forcave të tjera nacionaliste që mund të ktheheshin nga jashtë apo rizgjoheshin në vend. Dhe kështu krijoi skalionet e politikës shqiptare, rreshterët e demokracisë, të cilët jo vetëm kishin qenë nga rrethi i afërt i oborrit të pasmë të Bllokut të Byrosë Politike, por madje deri dhe ish ministra e diplomatë të Qeverisë Komuniste na u bënë kryetarë partish. Mirëpo Ramiz Alia kishte inkuadruar në projektet e veta nga ai lloj llumi bolshevik i paprinciptë, që nuk e kishin për gjë ta hidhnin krijuesin e vet në moçalin më të parë që do të takonin në rrugëtimin politik. Dhe vërtet Ramiz Alinë së pari e hodhën të vetët, e hodhën në moçal, e shanë dhe e mallkuan, i bënë një gjyq kafesh, e pastaj së fundi e lanë të kalonte pleqërinë si një eremit, e sa herë që e donte puna për ta treguar si një gogol për të trembur fëmijët e politikës naive shqiptare, e vunë të fliste, të bënte libra, të jepte intervista në konkurencë me Nexhmije e Liliana Hoxhën, të udhëtonte në Amerikë, të pinte, drekosej e darkosej në Pier Four, restorantin patriotik të shqiptarëve të Bostonit. 

Kështu pra u formua garda e politikës së sotme, në të cilën përfshihen soj-soj politikanësh që e katandisën shtetin, Shqipërinë, të sëmurën e Ballkanit.Të gjithë këta udhëheqës të sotëm, dalë prej kuintave të PPSH, ndarë e rindarë nëpër parti si në një lojë kungulleshke, bashkë me bandat e mediokërve që u vinë nga pas, në këtë periudhë kritike për popullin shqiptar janë si krimbat e zinj që e hanë nga brenda trungun e kombit shqiptar. 

Pardesytë e bardha 1991 - nga Kolec Traboini

.

PARDESYTË E BARDHA 1991

Misionarët e Sigurimi të Shtetit

Nga KOLEC P. TRABOINI

Dikush po lakon se Pardesytë e Bardha 1990-1991 nuk kishin lidhje me Sigurimin e Shtetit. E të gjithë po na dalin të larë e të shplarë. Çfarë nuk bën propoganda e stilit enveristo-gebelsian. Këto Pardesytë e Bardha i di edhe macja dhe qeni se janë dhënë nga Sigurimi i Shtetit për ti dalluar mbajtësit që të mos ti qëllojnë në rast rrethanash kaosi, siç ndodhi në Shkodër prill 1992. Pardesytë e Bardha nuk shprehin se janë agjentë mbajtësit e tyre, megjithëse edhe ashtu mund të kenë qenë se kot nuk janë perzgjedhur nga Ramiz Alia që i njihte një e për një, por e sigurtë është se sipas direktivave të Partisë së Punës së Shqipërisë (sot PS) mbroheshin nga Sigurimi i Shtetit dhe kishin mision të mbanin nën fre revoltën popullore. Gjithçka "under control". Diktatorin e tmerronte fati i Nikolla Çausheskut.

Këtu kemi qenë, i dimë mirë të gjitha. Nuk të afronin në zyrat e partisë së sapoformuar PD sepse Sigurimi dhe Ramiz Alia e kishin piketuar Partinë. I kishin caktuar njerëzit. Kot lodheni të motivoheni ndryshe. Është punë e kryer. Keni ish ministrat e Saliut me dosje spiunimesh. 300 faqe spiunime kishte një ish ministër Kulture i Sali Berishës. I shkreti Bezhan (RIP) u detyrua ti jepte spiunit çertefikatën e pastërtisë me urdhër direkt të Sali Berishës, dhe fap spiuni me 300 faqe spiunime ministër. Këtë e ka pohuar vetë Bezhani.

Dua të kujtoj çastin kur u takova me Azem Hajdarin. Doja të bisedoja me Azemin për formimin e degës së PD për Kinostudion. Isha me Mark Topallajn i cili priste të takonte me Sali Berishën se ishin shokë të vjetër që i bashkonte loja e shahut në pallatin e Bashkimeve Profesionale. Këta të PD të sapo shpallur ishin në një takim me Presidentin Ramiz Alia alias diktatori komunist.Azemi erdhi vetëm. E takova më të e më lëshoi një autorizim në emër të kryesisë. Marku e pyeti "Po Saliu pse nuk erdhi me ty?" Azemi pa e shtjelluar gjatë i tha " E mbajti Ramizi për një bisedë në zyrë". Si e pse nuk e tha. Por fakt është që Diktatori që po instrumentalizonte "revolucionin demokratik" e kish mbajtur Sali Berishën në zyrë për bisedë tet-a-tete. Vetëm për vetëm. Kjo në atë kohë mund të dukej e parëndësishme, por bëhet e rëndësishme kur e vë përballë gjithë kësaj katrahurë kur në pushtet lazdronin ish komunistët, ish sigurimsat, ish spiunët. Dhe kryesorja pse kurrë në ato mijëra deklarime e fjalime lideri i opozitës së atëhershme, kryetari i përjetshëm i PD, nuk e përmendi kurrë takimin kokë në kokë me diktatorin në dhjetor 1990? Pse asnjë gazetar nuk e pyeti kurrë që në dhjetor 1990 kur ende kishte në xhep librezën e komunistit kishte pranuar një takim kokë në kokë me Diktatorin komunist Ramiz Alia?

Ndaj është krejt e natyrshme që pothuaj gjysma e Parlamentit ka qenë me ish komunistë, spiunë e agjente Sigurimi. Unë nuk u besoj kartave as të Gentjana Sulës. Dyshoj se edhe ajo është pjesë e lojës, e mbijetësës (kush pyet për ideale sot), që kur duan shefat e mëdhenj, i lëshon letrat e bardha. Dosjet janë manipuluar tashma dhe kush ka pas aces aty, i ka futur duart dhe i ka pastruar të vetat e të miqëve.

Tani të gjitha dalin me biografi akullore si duart e Vangjushit të Durrësit.  

O tempera o Mores!

Ndonjë komentuesi nostalgjik për kësisoj udhëheqesi legjendarë me brekë komuniste nëpër këmbë dua ti them:

Si na dolën e i veshën të gjithë këta myteberrë të Partisë së Punës pardesytë e bardha në një ditë. Partia e Sigurimi ishin një. Nano, Saliu, Pashko, Rama, Mustafa e të tjerë ishin të piketuar në krye të Politikës që të ndodhte ajo që ndodhi. Nuk lahet as ndërgjegja e as historia me sapllake, or miq.

Dhe ato pardesyttë nuk i gjeje në dyqane me konfeksione, të pakten mua mos mi thoni këto sajime se kam bërë një film për veshjet në vitin 1990. Asnjë pardesy e tillë nuk ishte në treg. Apo nuk e paskeni dëgjuar Salën me pardesy të bardhë në qytetin "Studenti" të mbllaçitei "Rroftë shoku Ramiz Alia!", kur studentët thërrisnin "O Ramiz, o gomar, do të varim në litar".

Hajt tash, jo kali i kuq e jo kali blu....karrocier e bojaxhi ishte Ramiz Alia.

PARDESYTË E BARDHA

Ju caktoi Partia për një Botë të Re,

lule more trima, që na shtritë përdhe,

na zhveshët, na vodhët, na latë pa Atdhe.  

Djali i Sulltanit ambasador i Shqipërisë në Francë - nga Kol Shkodrani

DJALI I SULLTAN ABDY HAMITIT II AMBASADOR I SHQIPËRISË NË FRANCË.

Si e "modernizoi" mbreti i vetshpallur Ahmet Zogu shtetin shqiptar duke projektuar si princ kurore mbretërore i Shqipërisë djalin e Sulltanit Abdyl Hamitit të II, i mbiquajtur në shtypin europian "i përgjakuri". Ndoshta kjo e shpjegon ftohtësinë deri më armiqësi të Ataturkut me Ahmet Zogun.


Gjatë dëbimit të familjes perandorake në mars të vitit 1924, Princ Abidi fillimisht kërkoi të shkonte në Egjipt, por iu refuzua hyrja, kështu që u vendos në Bejrut të Libanit. Ai e kalonte pjesën më të madhe të kohës në Xhuni me vëllain e tij më të madh, peincin Mehmed Selim dhe verën në Aley. Pastaj shkoi në Paris, ku qëndroi me motrën e tij më të madhe, Princeshen Aishe. Këtu ai e siguronte jetesën si shitës sapuni. Më 14 janar 1925, ai i dha prokurën Sami Gunzberg, një avokati të njohur turko-hebre, duke e autorizuar atë të rimerrte nga shteti i ri turk ndërtesa, toka, miniera, koncesione të lëna nga Abdul Hamid të vendosura në territorin turk dhe gjetkë.
Në Paris, ai ndoqi Fakultetin e Drejtësisë të Sorbonës dhe Fakultetin e Shkencave Politike nga ku u diplomua përkatësisht në vitin 1936 dhe 1937 dhe mori doktoraturën në drejtësi nga Sorbona. Ai gjithashtu ndoqi Ecole Nationale des Langues Orientales Vivantes, ku u diplomua në Gjuhë dhe Letërsi Perse.
Në vitin 1934, i vdes bashkëshortja e tij e parë. Ajo vdiq në Nicë të Francës dhe u varros në Varrezat Myslimane Bobigny. Gruaja e tij e dytë ishte Princesha Sanije Zogu, vajza e Xhemal Pashë Zogut dhe Sadije Toptanit, dhe motra e Mbretit Zog I. Ata u fejuan më 9 janar 1936 në Tiranë dhe u martuan më 13 janar 1936.
Midis viteve 1940 dhe 1948, ai jetoi për periudha të shkurtra në Tuluzë, Nicë, Madrid, Lisbonë, Kajro, Aleksandri dhe Tiranë. Perandori japonez e konsideronte atë një kandidat për fronin e Turkistanit; Zogu I i Shqipërisë gjithashtu mendoi ta bënte Princ Kurorë, pasi në atë moment nuk kishte pasardhës. Një vit pas martesës më princeshën Senije (1937), princi Abid u emërua i ngarkuar me punë i Shqipërisë në Paris. Duke u emëruar më vonë ministër fuqiplotë, e ushtroi këtë detyrë deri në prill 1939. Martesa e Senijes me Abid ftohu sërish marrëdhëniet e Zogut me Ataturkun, por ky i fundit i sëmurë, nuk reagoi si në vitin 1928 kur Zogu u vetshpall mbret dhe Ataturku e përqeshi..
Sa i perket Sanijes qe konsiderohej motra e Zogut ka yera qe thone se nuk eshte moter biologjike, por kusherire e tij e cila e rritur jetime ështe adaptuar nga babai i Zogut Xhemal Zogu. Gjithësesi Ahmet Zogu e konsideronte jo vetëm motër, por më të afërmën shpirtërisht dhe në një farë mënyre këshilltare sepse ishte një vajzë shumë e zgjuar. Ajo e këshillonte Ahmet Zogun në shumë çështje.
Kur ishte ministër i Punëve të Mbrendeshme, Ahmet Zogu propozoi dhe me 30 dhjetor të vitit 1921 u themelua Kryqi i Kuq Shqiptar. Pas më shumë se një viti, me 2 gusht të vitit 1923, kjo organizatë u bë anëtare e Kryqit të Kuq Ndërkombëtar. Dhe me themelimin e Monarkisë, parlamenti caktoi si patroneshë të Kryqit të Kuq Shqiptar, princeshën Sanije. Nën kujdesin e Kryqit të Kuq u hapën shkolla, jetimore, streha varfërore, azilet e para të pleqeve, ndaheshin dhe gjellë për të varfrit në disa qendra. Këto veprimtari hynin ndër angazhimet kryesore të princeshës.
Për t’u shënuar është fakti se Senija më 31 tetor 1938, përuroi godinën e re të Bankës Kombëtare të Shqipërisë.
Me largimin e Zogut si mbret i Shqipërisë Princ Abidit dhe Princeshes Sanije u mungoi mbeshtetja financiare dhe ne mes të çiftit linden probleme që çuan në ndarjen e tyre në viti 1949.
Sanija dhe Abidi nuk kishin fëmijë. Sanije Zogu vdiq ne Kanë të Francës në vitin 1969, ndërsa , Princ Abidi që u vendos në Bejrut, vdiq nga një atak në zemër më 8 dhjetor 1973 dhe u varros në varrezat e Sulaymaniyya Takiyya, Damask, Siri.
Princi Mehmed Abid, dhëndrri i Zogut, është një prej personazheve të romanit historik të Tim Symonds "Sherlock Holmes dhe Shpata e Osmanit" 2015.

Kol Shkodrani
🔰Info Web.