21 September 2021

🟢 Trimi Aristidh Kola dhe presidentët që pshurrën prej frikës së grekëve - K .P. Traboini


TRIMI ARISTIDH KOLA
dhe presidentët që pshurrën prej frikës së grekëve

Nga K. P. Traboini

Aristidh Kola mbeti një Martir i Kombit shqiptar në vazhdën e Anastas Kulluriotit, Papa Kristo Negovanit, Petro Nini Luarasit e plot të tjerë të vrarë nga shovinistët e jugut, ndaj arbërorin e madh e quaj shqiponjë flamuri se vërtet një shqiponjë ish. Ai e lartësoi kombin shqiptar në fushë të studimeve e dijeve duke sjellë krenari për historinë e shqiptarëve që nga kohët pellazgjike e deri në ditët tona. Çfarë është një titullar apo ministër para një gjigandi të tillë? Pse pra nuk po tunden ta nderojnë, por mjaftohen me një emër rruge vendosur një shtegu të ngushtë fshati në Sauk që nuk e sheh kurrkush veç ca banorë që as nuk e dinë kush është Aristidh Kola. E si mund ta dinë kur përnatë na dalin në ekran ca zvarranikë, ca flliqana partish si vemje që vegjetojnë nëpër kolltukë me mendjen vetëm si e ku ta rrjepin këtë popull. Si mund ta besoj unë ta zëmë Bamir Topin, këshilltarit të të cilit, kur ishte president i kam kërkuar disa herë të nderojnë Aristidh Kolën. Por as këshilltari i vogël dhe as presidenti i “madh”,  nuk e luajtën qimen për të nderuar ata që treguan trimëri që përshkruhen si në legjenda. Bënë të kundërtën, dekoruan një ish-sekretar partie, një komunist fanatik me një rreth familjar që kanë terrorizuar popullin, Rrofsh moj Parti e Punës, e ngordhur je, por si mbretëreshë mbretëron edhe nga varri. Nuk le segment të shtetit pa i futur  pinjollët e tu. Erdhi nje tjetër president...një hukubet me karabojë me emrin Bujar Mehmeti,  që për të qenë i pëlqyeshëm në politikë e kërtheu mbiemrin Nishani. Edhe ky vuri nishane nëpër gjokse këngëtarësh tallava dhe disa miqëve të tij politikë, shqiptarë në Amerikë. Bëri edhe dy a tre emra artistësh mediokërr me titullin “Nderi i Kombit”, por Aristidh Kolës jo edhe pse i shkuan 1800 firma dhe kërkesa nga tre shoqata nga Shqipëria e Kosova. Nuk e preku dosjen ky nishanlliu. Pastë hijen e vet. Hijen e vet pastë edhe karabushi në krye të Akademisë së Shkencave të leshit e pambukut të kuq komunist. Po edhe ky tjetri që kemi në krye nuk e di pse po hesht?Kaq frikë kanë prej grekëve të Grekidhisë këta presidentët tanë, na hiqen trima të çartun në Shqipëri e mirë bëjnë, po pse bien squk e qullen e qe besa edhe pshurrën para serbëve e grekëve dhe lëpihen si lakej para turqëve.Çfarë pret pra qytetari nga ky lloj politikani apo të tjerë që punojnë veç për të mbajtur sumën majë kolltukut. Asgjë nuk pret.Veç rrena e mashtrime. Shpresën e kemi tek të rinjtë. Ai brez që po kuqëlon me zemër të zjarrtë për bashkim kombëtar e shporrjen e vemjeve që vegjetojnë si krimba në trungun e shtet-pushtetit. Poshtë krimbat, pra! Rrofshin heronjtë që dinë t’i venë gjoksin dallgëve e fortunave, ashtu siç trimërisht bëri edhe i dituri e trimërori arbëror Aristidh Kola! E mos prisni këto fjalë t’i botojë ndonjë gazetë, as t’i citojë ndonjë TV, sepse edhe pushteti i katërt është kapur, është qelbur, i ka rënë murtaja e zezë e korrupsionit. Janë bërë bij kumbullash që të gjithë politikmutbërsit, hapin universitete, gazeta, TV, revista idiote për vipa e rripa, dhe për karrierë, pushtet e para shesin edhe nënat e veta. Kjo politikë idiote me këta marroqë skandalozë që i drejtojnë nuk të japin kurrfarë shpresë se një ditë do të jetojmë të qetë në këtë vend që po e shkatërrojnë materialisht dhe shpirtërisht. U hiqni vizë kërrmave të vjetra. Nuk kanë më ç’të thonë. Janë shterpëzuar në ide. Kanë marrë fund. Le të shpresojmë tek brezi i ri e jo tek kërrmat e vjetra.

31 July 2021

🔴Jugosllavia e Tretë dhe Enver Hoxha i Dytë - nga K. P. Traboini


 JUGOSLLAVIA E TRETË DHE ENVER HOXHA I DYTË


Nga Kolec P. Traboini

Në Jugosllavinë e dytë, që doli nga Lufta e Dytë Botërore, Shqipëria e kapur për fyti nga komunistët internacionalistë, që fshinë nga faqja e dheut çdo vlerë kombëtare, u bë  thjeshtë një shtojcë e ekonomisë jugosllave. Barazimi i dinarit jugosllav me lekun shqiptar dhe heqja e doganave solli boshatisjen e tregut shqiptar. Jugosllavët blinin gjithçka në Shqipëri, mallrat e tregtarëve shkodranë, durrsakë, tiranas e korçar ngarkoheshin në karvanë  kamionësh e dërgoheshin në Jugosllavi. Enver Hoxha që mendonte vetëm për konsolidimin e pushtetit të vet, me mendjen e vet djallëzore i mikloi jugosllavët që ta shihnin Shqipërinë si një kopsht i prapmë i Jugosllavisë së dytë, ose i Jugosllavisë së Titos. Ashtu si Kryeministri i sotëm që e ka bërë Beogradin si një vend ku mund të shkojë sa herë ti dojë qejfi edhe Enver Hoxha shkonte në Beograd dhe në eufori e sipër i dërgonte një letër të tillë Josif Broz Titos:

“Shoku Marshall: Populli ynë është i lidhur shpirtërisht dhe ekonomikisht me popujt e Jugosllavisë sa asnjë popull tjetër dhe ky bashkim s’ka asgjë formale, por ndihet thellë në zemrat e popullit tonë. Ne duhet të punojmë konkretisht për Federatën (Jugosllave) dhe për këtë gjë në vendin tonë po punohet me të gjitha forcat, por çështja (është) që ne duhet të marrim inisiativën e para për të kërkuar këtë gjë.[...] Ne kemi nevojë të na thuhet nga ju nëse ka ardhur momenti kur ne duhet të marrim në shqyrtim çështjen e bashkimit ( me Jugosllavinë) e të mbërrijmë në konkluzione dhe, nga ana tjetër, do të dëshironim të na jepeshin dhe sqarime më plotësuese që ju i shihni të arsyeshme në lidhje me faktorë të tjerë të këtij problemi. /AQSH, Fondi 14, AP. Dosja 4, 1948./

Rezultati i këtij bashkimi ekonomik që pjesërisht u arrit dihet, ishte katastrofë, ani pse asnjëherë nuk është zënë në gojë nga politikanët. Për interesa të ngushta të ditës është anashkaluar dhe gjithnjë me parulla demagogjike se duhet të shohim përpara, se e kaluara duhet mbyllur si kapitull e tororisje të tjera. Në vitin 1945-1948 ekonomia shqiptare shkoi drejt shkatërrimit, madje edhe makineritë e ndryshme, aq sa kishte për kohën, nisën të çmontohen e të dërgoheshin në Jugosllavi. Jugosllavet blinin ar, stoli, stofra, orendi shtëpiake dhe çdo gjë që kishte vlerë. Produktet bujqësore e blegtorale niseshin ne Beograd me kamionë kur populli po binte në një gjendje të mjeruar. Gjatë luftës, shqiptarët nuk kaluan në zi buke siç kishte ndodhur në Itali dhe në Greqi, zija e bukës shqiptarëve u erdhi pas luftës kur Jugosllavia nuk la gjë pa marrë në Shqipëri duke boshatis tregun. Leku shqiptar që ishte më i fortë, u barazua me dinarin që nuk kishte vlerë dhe kuptohet që edhe në pikëpamje financiare Shqipëria po kapitullonte. Atëherë u lëshua tatimi i shtuar mbi fshatarët të cilët pothuaj gjysmën e prodhimit ishin detyruar t’ia jepnin shtetit. Nëse nuk jepej kishte persekutime, shpallje kulak, madje edhe pushkatime. Gjendja u bë aq dramatike sa një ekonomist i zoti si Nako Spiru doli kundër kësaj politike proteksioniste të Jugosllavisë mbi ekonominë shqiptare. Egërsia e jugosllavëve ishte aq e madhe në sulmet kundër Nako Spiros, i cili nuk kishte as mbrojtjen e filo-jugosllavit Enver Hoxha, sa i gjendur në një rreth vicioz pa rrugëdalje vrau veten. Megjithëse ekziston edhe hipoteza se e vranë  agjentët e fshehtë të Enver Hoxhës. Nëse nuk do të lindte konflikti i Titos me udhëheqjen sovjetike, Shqipëria do të ishte kthyer në një republikë vasale e Jugosllavisë.
Edhe qëndrimi i Jugosllavisë së Parë që dominohej nga serbët, ndaj Shqipërisë dhe shqiptarëve  ka qenë gjithnjë armiqësor dhe agresiv. Krimet e serbëve në Kosovë në vitet 1913-1920  dhe me pas janë të paimagjinueshme. Gjenocidi më i madh që ka ndodhur në Europë para Luftës së Dytë Botërore,  ka qenë ai i serbëve mbi shqiptarët, sa kishte arrit puna deri atje sa gjeneralët e Serbisë urdhëronin ushtarët e vet, kurseni plumbat, shqiptarët therini me bajoneta. Nuk qe aspak më e lehtë gjendja e shqiptarëve në Jugosllavinë e dytë. Por krimet e përbindshme të makinerisë ushtarake të Serbisë kulmoi në vitin 1998-1999. Tmerre që i pa gjithë bota, sa i detyroi amerikanët dhe aleatët europianë me forcat e NATO-s të ndërhynin e të ndërmerrnin një luftë me Serbinë. Po a mësoi mend Serbia në disfatën që pësoi nga ajo luftë. Mënyra se si është sjellë Serbia pas kësaj lufte të vitit 1999, tregon se ajo e ka pësuar, por asgjë nuk ka mësuar. Serbët sillen si të çmendur në politikën ndaj Kosovës. Ende vazhdojnë avazin bajat se Kosova na qenka Serbi, çfarë nuk ka qenë kurrë në histori. Kosova thjeshtë ka qenë tokë shqiptare e pushtuar nga Serbia e cila u kishte dashtë jo vetëm të kërkonte falje, por edhe të jepte reparacione për dëmet që i ka shkaktuar popullit të Kosovës gjatë afro një shekulli. Por nuk e bëri as njërën e as tjetrën. Serbia shfrytëzon interesin e politikës dhe diplomacisë europiane që nuk duan që Serbia të jetë një aleat dhe vasal i shtetit rus, ndaj për këtë e tolerojnë, e përkëdhelin, ja harrojnë gjenocidin e krimet, e gjithë kjo në kurriz të shqiptarëve.  Kryeministri shqiptar që është faktor zero në politikën ndërkombëtare qoftë në Europë dhe në Ballkan, përpiqet të hyjë në loje duke lëshuar pe për dëshirat hegjemoniste serbe dhe për ta bërë atë dominante në Ballkan. Këto janë dëshira të vjetra të ripërtërira në kushte të reja. Serbia e sotme kërkon të ringrejë Jugosllavinë e Tretë, mbi kufomën e Jugosllavisë së Dytë,  si fuqi e madhe ekonomike e zotëruese në Ballkan dhe me ambicie të shfrenuar për dalje në detin Adriatik. Ajo kërkon të shfrytëzojë portet shqiptare, të gjunjëzojë ekonominë e brishtë shqiptare me vërshimin e mallrave e produkteve serbe në tregun shqiptar,  e si rrjedhojë asfiksimin e prodhuesve shqiptar. Kjo që po ndodh me një Mini-Shegen grotesk të tre palikarëve ballkanikë, mund të jetë me pasoja tragjike për prodhuesit shqiptar që do të falimentojnë, sepse edhe kështu pa vërshim të produkteve serbe mjaft vështirësi kanë.
Po pse e bën Edi Rama këtë paradë qesharake të cilën e stimulon me porosi edhe ndonjë gazetë franceze, kur dihet  pozicioni i Francës në miqësinë e tyre tradicionale me Serbinë dhe aspak mirëdashëse për interesat e shqiptarëve në Ballkan.
Nëse bëjmë një përqasje historike, gjithë ky flirt i kryeministrit shqiptar me Serbinë në vitin 2021 për ringjalljen e Jugosllavisë së Tretë mbi gërmadhat e Jugosllavisë së Dytë, janë krejt të ngjashme me koordinimet e Enver Hoxhës me Jugosllavinë e Dytë që Tito ngriti mbi gërmadhat e Jugosllavisë së parë të Karagjorgjoviçëve. Pra inspirimet e kryeministrit të Shqipërisë të vitit 2021 nuk janë gjë tjetër veç sjellja dhe bëmgjëmat e Enver Hoxhës në vitin 1945. Jo me kot ky kryeministër i sotëm tha në Parlament për baballarët komunistë që firmosnin dënime me vdekje, se kanë qenë në anën e duhur të historisë. Ky vezir-pashai ynë, kryemik i Serbisë, në të vërtetë me bëmgjëmat e veta aq të ngjashme me ato të Enver Hoxhës tregon se është në anën e duhur të çmendurisë. Gjithë problemi është se shteti shqiptar nuk ka asnjë mekanizëm mbrojtës kundër çmendurive të atyre që dalin në krye të pushtetit. Kësisoj një popull dhe një shtet mund të rrezikohet dhe nuk ka asnjë mënyrë për t’u mbrojtur nga një njeri që ka dalë nga kontrolli me veprimet që bën, madje duke shpërfillur edhe vendimet e gjykatës kushtetuese.   Ky soj insani i papërgjegjshëm meriton të karantinohet në bunkerin e vet në Surrel. Prognozat janë që me një njeri të dalë nga kontrolli, duke e pas në krye të pushtetit Shqipëria është e rrezikuar për të rënë përsëri në diktaturë. Sepse nuk ka  kush ta ndalojë të vetshpallet mbret; por meqë ka edhe goxha mjekër të hajthshme, mund ti japë vetes të drejtën të vetshpallet edhe Ajatollah. Në këtë verë të nxehtë përvëluese dhe me këto politika të çakërdisura u dashka thënë: 
O Zot, ruaje Shqipërinë nga zjarri dhe i marri.  
 
1 gusht 2021

22 July 2021

🔴 Autokrati nga Kolec P. Traboini

🟥 AUTOKRATI

Nga Kolec P. Traboini


Miliona mesazhe dërgon autokrati në drejtim të zgjedhësve. Mesazhet e tij si stuhia e karkalecave pushtojnë gjithë qiellin elektronik e nuk lënë gjeth të blertë mbi faqe të dheut, e nuk është çudi që në këtë delir madhështie e drithërimë rrëzimi me votën e popullit, ti ketë dërguar një mesazh edhe vetes. I pangopur në pushtet, i etur deri në çmenduri për të qenë babai i kombit kur Autokrati nuk është tjetër veç shtrigu i kombit.  Sinonimi i makutërisë, është një përsëritje komike e të gjithë diktatorëve që  kësisoj nisin e bitisin, që përshkallëzojnë uzurpimin e pushtetit pa u ndalur nga arsyeja sepse logjika e tij qytetare është e lëkundur, sepse ata që aspirojnë autokracinë e pushtet të pakufizuar nuk u konvenon liria e qytetarëve. Por nuk është e keqja vetëm tek një njeri patologjik në babëzinë për pushtet, më e keqja janë vemjet që i vinë nga pas dhe e mbajnë në pushtet, aparati i instaluar si një mekanizëm i metaltë, një lloj prangash sociale që atrofizon mendimin qytetar. Pas tij si skotë e zezë  janë urithët që nuk e duan dritën e meqë nuk kanë vetë sy ta shohin duan edhe ne të tjerëve të na lënë pa dritë dhe në errësirë. Një pjesë urithëve po vinë edhe nga Kosova se ka urithë edhe andej, vinë të votojnë në Shqipëri duke mos pas të drejtë të votojnë këtu, sa kohë që ne qytetarëve të Shqipërisë nuk na lejohet të vemi të votojmë në Kosovë. Por ky Autokrat që ka instaluar në Shqipëri një diktaturë e pushtet personal, i ka marrë masat duke shpërnda karta identiteti shqiptar me shumicë  në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni e kudo duke u dhëne madje nga dy karta. Punishtet e kartave të rreme punojnë me shumicë në Tiranë, shtypi i zbulon e policia ngre supet.  E natyrisht kësisoj nuk është çudi të fitojë me një shumë sa dyfishi i zgjedhësve në Shqipëri. Nga babëzia ka humbur kontrollin e vetvetes e jo më të drejtoj një shtet normal. Se në fakt ai është shteti dhe pushteti, legjislativi dhe ekzekutivi, ai është prokuroria dhe gjyqi, është Zoti, është mbret është Diell. Ai nuk do të ikë. Se natyrisht si do të bëjë ky shtet pa Diellin e tij që konvenon me errësirën tonë. Ai është fataliteti ynë. Por unë që kam shpëtuar nga diktatura e komunizmit një herë nuk e fus më kokën nën një diktaturë tjetër të një njeriu që punon me një platformë vrastare për lirinë e demokracinë në këtë vend. Kjo pjellë tinëzare e komunizmit është  si një virus me imunitet nga çdo lloj antibiotiku në trupin e Shqipërisë  të cilës i ka sjellë shumë mundime që nuk është vendi këtu të përmenden, por koha do të vijë që të shkruhet gjithçka për të,  për ta vizatuar kësisoj përfundimisht portretin e shtrigut të kombit.

Mënyra më e mirë për ta vrarë lirinë qenka që të dalësh ta kërkosh me zë të lartë në rrugë e në momentin që ajo të shfaqet, ta qëllosh në zemër. Këtë ka bërë dje e po bën sot Autokrati. Por unë shpresoj tek populli im, tek dëshira e tij për liri e demokraci të vërtetë e të pakushtëzuar, shpresoj se njerëzit do të binden më  së fundi se demokracinë nuk na e solli si tortë në pjatë ky Autokrat mendje errët i qorruar nga ambicia e pushtetit,  por e fituam vetë ne, populli..E për at Zot, mos pyesni se kush na qenka ky Autokrati. Nëse jeni i molepsur nga hashashi ideologjik është e lehtë ta drejtoni gishtin diku larg në kahen tjetër, kur atë mund ta keni fare pranë e jetoni nën hijen frikën e tij; por, nëse jeni i lirë në ndërgjegjen tuaj, nuk do të ngurroni t’i vini një emër, ta stigmatizoni e ta rrëzoni nga pushteti cilindo që inspiron tiraninë mbi ty.Liria e demokracia paska kërkuar nga ne shumë sakrifica ani pse kanë kaluar kaq vjet e duhej të ishim të plotë në lirinë tonë, në demokracinë tonë, në mirëqenien tonë, në mundësitë tona për një jetë më të qetë, më të begatë e më të bukur. Nuk mund populli të gënjehet pafundësisht, por nëse me ndërgjegje lejojmë të gënjehemi sërish e serish jemi të vrarë. Se duke u vrarë demokracia,  jemi të vrarë edhe ne që e inspirojmë atë.Por edhe autokrati duhet ta dijë mësimin historik, dijet e të mençurve të kësaj bote, se nuk është as i përjetshëm e as i pavdekshëm, se mund të lëndohet një brez njerëzor, mund të vritet një tjetër, mund ta mbahet me gënjeshtra akoma dhe një tjetër, por liria e demokracia janë si Dielli, sado të zgjatë nata, nuk ka çajre pa dalë.

 traboini@yahoo.com

30 May 2021

🟢 Ëndërrimet e 22 marsit 1992 - nga Kolec P. Traboini


🟢 ËNDËRRIMET E 22 MARSIT 1992

(Gazeta “Egnatia” mars 1995 f.5 & 11)

 

Nga KOLEC P. TRABOINI

 

Pranvera e vitit 1992 na ka gjetur me plot dëshira e plot ëndrra. Mbahen mend ditët entuziaste të marsit, kur edhe emigrantet, me mijëra, u shkulen për të shkuar në Atdhe se do të bëheshin votimet. Kishim gabuar në marsin e kaluar si popull, e nuk besonim dhe dëshironim që fatalisht të gabohej për herë të dytë. Është fjala për dy faktorë; e para heqja nga kurrizi të një barre gjysmë shekullore, dhe e dyta, për të çelur një rrugë plot dritë për Shqipërinë, që të hynim edhe ne në oborrin e ndaluar të familjes sonë europiane. Ato ishin ëndërrimet... Koha kalon. Trishtimi si një mjegull shekullore kurrsesi nuk do të largohet nga qielli i Shqipërisë, nga sytë e shqiptarëve, si popull, si komb. Ç' ka ndodhur në këto tre vjet që na trishton aq shumë, e nuk na le ta gëzojmë sa duhet faktorin e parë, i cili gjithsesi, është tejkaluar sepse jetojmë në një vend të lirë? Ndoshta është përplasja në mes të ëndrrave dhe pamundësive, dëshirave dhe realitetit, shpresave dhe zhgënjimeve. Mund të radhiten dhe raporte të tjera, por do të ndalojmë në këta të fundit që na shqetësojmë më shumë, e për të cilat mund të   thuhet se, ose ne gjithmonë kemi jetuar e do të jetojmë në botën e ëndërrimeve për shkak të imagjinatës sonë të ndezur, ose me ato që kanë ndodhur e po ndodhin në ekonomi, që kanë ndodhur e po ndodhin me moralin shoqëror e politik, me grindjet e vëllavrasjet për të mos shkuar me tej, me ato ç' kanë ndodhur e po ndodhin me çështjen kombëtare në trekëndëshin Tiranë-Prishtinë-Tetovë, të gjitha këto tregojnë jo vetëm paaftësinë për të zgjidhur punët tona, por edhe kokëfortësinë për të mos mësuar nga askush dhe, mëndjeshkurtësinë për të mos mësuar kurrgjë nga historia.

 

 Kush po e shet e kush po e blen ekonominë shqiptare?

 Kryepyetja duhet të jetë kush e shkatërroi  atë që me mundin e gjakun e popullit ishte krijuar, por meqenëse për këtë politikanët akuzojnë njëri-tjetrin për oratori, duhet ta anashkalojmë. Edhe pyetja e shtruar në titull mund të përballohet me një përgjigje të koncentruar: E shesin dhe blejnë parallinjtë. Se kush; punëtorët e papunë apo inxhinierët e pastrehë, ish të burgosurit apo pensionistët që mezi mbajnë frymën gjallë, funksionarët e lartë apo artistët e mbetur rrugëve pa shprese, ballistët apo legalistët që, megjithëse dolën të mundur nga lufta, ju doli për hair ajo punë, sepse u kthyen nga bota si bosë. Kush e blen pra Shqipërinë, ata që bënë pare të madhe me trafikun e drogës në Zvicër apo emigrantët që flinin deri vonë nën urën e Larisës apo në malin e Varit përball detit? Në sytë e kasapëve të ekonomisë kjo mund të duket një retorikë e mërzitshme e pa rëndësi, se në fund të fundit, në plan historik, të mirë a të këqij,  të ndershëm apo matrapazë, burra të urtë apo mëndje çartur, nëpunës korrekt apo të korruptuar  deri në palcë, të gjithë këta shqiptarë janë.  Prandaj edhe përgjigja e rrumbullakosur gjendet: Shqipërinë po e blejnë shqiptarët (ndërsa populli saktëson: kusarët). Por ndoshta edhe populli gabon!!!Dhe akoma më pak rëndësi ka një vend tepër të varfër si ky i yni, që gjëja e parë që bëjnë funksionarët kur vinë në pushtet është të korruptohen. Është krejt e natyrshme. Historia edhe me parë, por edhe tani, na ka treguar se sa më patriot shiten politikanët në rrugë, kafene e mitingje, aq më shumë i bëjnë hyzmet kolltukut. Pastaj, gjithsekush ka të drejtë të  quaj veten patriot duke rrahur gjoksin deri në rraskapitje. Politikanët natyrisht kanë një arsye më shumë. Nga ana tjetër duhet marrë në konsideratë se pushteti, jo vetëm në Shqipëri, por në të gjithë botën e qytetëruar dhe paqytetëruar, është si ai kali gërmuq që pjell flori për të zotin.E pse ne  duhet të bëjmë ndryshe nga të tjerët?   Prandaj dhe pyetja që shtron gazeta “Demokracia”, se, «ku shkuan 20 miliard dollarë, vlerë me të cilën në vitin 1994 u shitën 2500 ndërmarrje në Shqipëri, të deklaruara nga ish-zëvendëskryeministri Bashkim Kopliku?» na duket disi pa vend. Ose e thënë saktë gjysmake, se pyetja mund të bëhej: Ku i morën shqiptarët varfër 20 miliardët që ja dhanë Qeverisë? E sa për atë se ku shkuan, nuk ka rëndësi. Qeveria ka xhepa boll, edhe thesin e ka të shpuar, të pafund. Prandaj parat andej nga erdhën, andej shkuan. Si në motivin poetik  «Nga luftërat vijmë - në luftëra shkojmë!»,  por në këtë lojë parash, duku- zhduku, nuk ka asgjë poetike.Nga ana tjetër, kurrkush të mos ketë iluzionin se Shqipëria po shitet e ato para do ti ndajmë në mes të shqiptarëve vëllazërisht. Edhe staticienët e ekonomistët e së ardhmes të mos presin bilance, llogari  e hyrje-dalje financiare, sepse me një qeveri që krasitet e shartohet me ministra të rinj vazhdimisht, me funksionarë zyrash që  ndërrojnë sipas padronsisë politike e tarafit  të shefave në kabinet, kurrgjë e dokumentuar nuk mbetet. A nuk po vihet vërdallë si miza në qyp, me muaj e vite, për 1 milion e 500 mijë dollarë që kanë dalë nga Banka për në xhepat e Nikolla Arsidit.  Rrinë e merren me thërrimet e tryezës se Arsidit, që qenkan kthyer prap tek funksionarët tanë «bujarë» Hoti, Tartari, Saliu, Xhyheri dhe një tjetër. Te krij0het përshtypja se këto janë gjyqe spektaklesh televizive që televizioni ynë (Tele Blu) i ka   fort për hosh, se kështu realizon planet partiake e shtetiake të partisë mëmë. Edhe gjyqi i deputetit adoleshent, që hyri në    politikë si të hynte në valle, Arben Lika, të duket fare qesharak. I qenka bërë hataja ekonomisë shqiptare se s' paska paguar doganat Beni. Merru me merlucat kur peshkaqenët shqyejn rrjetat. Gjithkush e di se Ben Lika nuk është dopio gjashta, guri më i rëndë i dominosë së korrupsionit. Me siguri ndonjë bos i madh ka thënë që të hedhim me jek-e-jek në tavolinë për të mashtruar partnerët në lojë. Ndërkohë hidhet dritë e dyshime për cigaret, armët në Bosnjë, e kushedi sa të tjera që u përket e nesërmja. Nga ana tjetër, për zhvillimin mund të flasësh me gjuhën e shifrave sepse janë ngritur punishte pastash, floktore moderne grash e kozmetikë bukuria, kioska. Mund të flitet me shifra gjithashtu për 17-20 mijë makina të amortizuara, që po i hanë kokën njerëzve nëpër rrugët që janë për të qarë hallin, makina këto të sjella nga emigrantët, si dhe mijëra e mijëra thasë me plaçka të vjetra, që kanë kaluar në doganën e Kakavijës. Ndërkohë që “dallëndyshja e  parë e ekonomisë kapitaliste shqiptare” siç u tha me pompë në inaugurim, po siguron prodhim të bollshëm Koka-Kole. Kur dallëndyshja ka mbetur e trishtuar, pa qiell e  pa shoqe, njerëzve s' u mbetet veçse te pinë një Koka-Kole nën hije të manit dhe ti bien mandolinës për ti thurur këngë  ekonomisë që po vendnumëron. E megjithatë (o zot, si nëpër përralla) ajo na paska ritme më të larta zhvillimi se tërë Europa  Lindore, madje se Polonia e Çekia. Dhe propagandistët e rinj nuk e vrasin mendjen për të gjetur ndonjë shaka tjetër më pak të hidhur se sa kjo për ekonominë tonë.

 

Kriza e moralit politik e qytetar

 Padyshim që morali shoqëror është ai që ka pësuar persekutimin më të madh në epokën e demokracisë. Mund të shihet në shumë plane e mund të nxirren shkaqet e pashmangshmërisë së këtij fenomeni të shëmtuar. Sidoqoftë, e vërteta mbetet ajo që është: ish të persekutuarit stimulohen, ndërsa morali shoqëror persekutohet. Mund të na lehtësojë disi barrën e përgjegjësisë historike fakti se këto shëmtime i sjell tranzicioni, se janë pjellë e një pjelle të dikurshme, të kaluar (Edhe Hoxha akuzonte të kaluarën e hidhur zogiste), qelbëzime të plagëve të mbyllura me zor që në kushte të reja shpërthejnë si epidemi. Mund të shpjegohen si revoltë e instinkt çlirimi nga çdo gjë që e frenonte dhe e shtypte njeriun në monizëm e diktaturë, si dalje nga një moral bajat e hipokrit e nga një ideologji shterpë që përpiqej të kalçifikonte mendjen e njeriut. Ka edhe më për të justifikuar marrinë e shkatërrimit moral e që ata që  merren me sociologji e konsiderojnë si kriza e  moralit. Të ndodhur në një boshllëk shpirtëror, të ardhur prej diku ku e dimë çka ishte dhe duke rendur pas asaj që nuk e dimë çka do të jetë, çdo marri e çdo shpërfytyrim i cilësive të njeriut gjen shkaqe, gjen motive gjen justifikime. Kështu tragjedia e Pukës (para 22 Marsit) kishte në thelb marrinë e njerëzve, që ishte marria e marrisë se një kryeministri, z. Ylli Bufi, që mesa dimë rri i qetë në shtëpinë e vet pa i dhënë llogari as gjyqit publik, por edhe as ndërgjegjes së vet, megjithëse në me natë të hidhur kombëtare u dogjën të gjallë rreth 70 shpirtra njerëzorë. Klithmat e tyre Ylli Bufin duhet ta ndjekin edhe në varr, e megjithatë, meqenëse jetojmë në një epokë kur përgjegjësinë për ndërgjegjen e moralin tonë ja lëmë gjysmën të kaluarës e gjysmën tranzicionit, mund të shpëtojmë lehtësisht edhe nga gjyqësia, por edhe nga vetëgjyqësia. Harakiri për skandale në këtë epoke nuk mund të ketë e as mund të mendohen. Këtu nuk është fjala për të hyrë në labirintet e shpirtit të njeriut, por për at që ka duk në mjedisin shoqëror, në pushtet, në politikë, në masmedian tonë. Sot thuhet hapur e pa kurrfarë droje se nuk  gjen një pushtetar a një politikan të cilit nuk mund ti vihet damka e skandalit (Xhevdet Shehu - Zëri i Amerikës). Ajo që tha Zef Brozi, Kryetari i Gjykatës se Kasacionit, para se të kërkonin ta gozhdonin në kryq, se ai nuk vinte dorën në zjarr për kurrkënd nga gjyqtarët, ishte shprehje sintezë e një realiteti shoqëror. E pikërisht ky realitet ju kthye titullarit të drejtësisë trajtën më të  egër e më  të paskrupullt, pikërisht se  guxoi thotë një të drejtë. Kur me një të rënë mund të shembësh tempullin e drejtësisë, çfarë mund të presë njeriu i shkrete, ai i thjeshti, i panjohuri, i rrugës?! Kur kurrkush nuk ve  dorën në zjarr për gjyqtarët, si mund vihet dora në zjarr për të tjerët, që nga shtetasi anonim e deri tek qeveria. Kur e  shkreta perëndeshë gjokszbuluar e symbyllur, simbol i drejtësisë, shihet nga shtetasit si një femër rrugësh, me një trup të kolme ku mund të shuajnë epshet të gjithë ata që luajnë gishtin, atëherë merret me mend morali i perëndive të tjera, që nga Marsi i Luftës - i Mbrojtjes e deri tek Dionizi i Qejfit - i Turizmit. Nëpër këto labirinte shkallësh ngatërrohet e shkatërrohet morali shoqëror i një vendi. Morali politik ka të veçantën e vet. Ai nuk është statik. Ai vazhdimisht luhatet. Ai më shumë i ngjet lavjerrësit të një ore muri e cila punon vetëm kur lavjerrësi përshkon harkun e tij. Nuk e di pse gjithmonë më ka pëlqyer që politikën ta krahasoj me atë që bën akrobati duke ecur në tel. Ai e ruan ekzistencën e tij atje lart në tel, nën vështrimin e një publiku në ankth. Sa më shumë pehlivanllëqe të bëjë aq më i dashur është. Por ndryshe nga pehlivanët e telit, të cilët pas fitores i pret të nesërmen një ankth tjetër, pehlivanët e politikës, mbas  fitores, ulen në kolltukun e butë dhe shohin me qetësi e nge pehlivanllëqet e krahut tjetër, që u rrezikon qëllimin e jetës se tyre, KOLLTUKUN. Mihal Grameno ashtu i quante-Kolltukofagë. Megjithëse morali i politikanëve është një spektakël i pranueshëm, argëtues për publikun, edhe ata kanë “rrethin e djallit” të cilin nuk mund ta shkelin sepse mund të pësojnë fiasko. Pa e shkelur këtë rreth, mjaft politikane arritën të shkëputen nga baza fillestare e të krijojnë aleanca e parti të reja (Ceka, Kalakula, Bushati e tjerë), por nuk ndodhi kështu me politikanin Laço, i cili e shkeli rrethin e djallit dhe bëri atë që populli e klasifikon si “politika është kurvë”. Ndryshe nga të parët, të cilët nuk e humbën reputacionin, ish socialdemokrati Laço dha shembullin më të shëmtuar të pelivanit politik që sakrifikon çdo gjë, edhe reputacionin e vet, për një kolltuk ministri. Atë kolltuk që më së fundi, me shumë zor dhe mbasi e lodhën dhe e rraskapitën, e braktisi megjithatë me nder ministri Anagnosti. Dhe më e keqja e të gjithë të këqijave është se të gjitha këto, ky soj politikanësh me papion e syze të errëta, u servir si Moral i Ri, kur ky nuk është gjë tjetër veçse moral i ri i imoralitetit politik. Laço sot është me një emër që nuk ka kurrfarë peshe e rëndësie në jetën politike të Shqipërisë (ndoshta nesër për të lind dielli), por gjithsesi meriton vëmendje se është një fenomen i ri. Po vjen epoka e dhelprave në politikë. Është e natyrshme që në këtë sfond të krizave politike e të skandaleve në ekonomi, të shfaqën edhe kriza të tjera në shoqëri e të cilat kanë në bazë jo ambiciet pushtetore, por varfërinë e tejskajshme dhe shkatërrimin ekonomik. Kështu më shumë se urrejtje ndien dhembje për ato vajza shqiptare që kundër moralit të popullit të vet shesin trupin e tyre nëpër bordellot e Romës, Brindisit dhe Athinë. Sipas shtypit shqiptar, në Itali zënë vendin e dytë për nga sasia në raport me prostitutat e ardhura nga vendet e tjera, ndërsa në Greqi zënë vendin e parë për nga intensiteti i punës dhe pronarët e shtëpive publike i konsiderojnë si miniera floriri. Ndoshta ndonjë politikan në kolltuk do të ngutet duke u justifikuar se, në të kaluarën morali ka qenë fals. Po tani mos është i vërtetë?! Po merr përmasat e një tragjedie kombëtare hakmarrja, vëllavrasja. Shqiptari vret shqiptarin pa ju dridhur dora e qerpiku. Me keq se në fillim të shekullit. Bëhet vrasja politike e një të riu, Gjovalin Çekinit në Shkodër, në mes të qytetit dhe policia, hetuesia, gjyqet, qeveria dhe vetë shteti nuk janë të zot të gjejnë fajtorët. Fundja a njihet fenomeni dorëheqje në Shqipëri? Lajme tronditëse në veriun e Shqipërisë, ku po kthehet jeta në mesjetë e me forcë dramatike e tragjike si tek “Prilli i thyer” i l. Kadaresë. Me qindra e qindra familje në kulla të ngujuar, me mijëra njerëz, me dhjetëra e dhjetëra fëmijë kanë drojë me shkue në shkollë se i vrasin dhe ata!!! Mesa duket, të nxirë nga sytë e nga mendja, njerëzit nuk po respektojnë as Kanunin e Lek Dukagjinit. Dhe as atë të Enver Hoxhës që është në fuqi edhe sot e kësaj dite, vetëm e vetëm se dikujt i pëlqen me luejt cic-micin parlament-referendum. Kjo kokëfortësi kushtetuese po i jep me kuptue popullit se dikush po do me e pas Kushtetutën ligj personal, dhe Shqipërinë bahçen e vet. Për fatin tonë të keq a të mirë nuk e dimë, por Shqipërisë kurrë nuk i kanë munguar Ali Pash Tepelenat.E sa për fytyrën që po lemë sot në botë kjo të le me dyshim. I dëgjohet krisma e armës se bashkëkombësit tonë në mes pazarit të Frankfurtit, ku shqiptari vret shqiptarin si me   vra një qen duke lemerisur mijëra qytetarë gjermanë. Kuptohet se ç' mendojnë e ç' thonë ata për ne. Në Zvicër drogaxhijtë më të mëdhenj janë bashkatdhetarët tanë. Në Greqi vrasim njeri-tjetrin për kurrgjë, për një grindje, për një dorë pare. Në Shën Thanas të Selanikut shoku vret shokun me të cilin kish marrë rrugën e kurbetit e kish qarë hallet, vetëm për ti marrë rrogën e një muaji  e pastaj trupin e 17-vjeçarit pa jetë e hedh në një kanal, e mbulon me gurë të rëndë, duke menduar se sa më e rendë të jetë pesha mbi varr, aq më i lehtë është ankthi i krimit e barra e turpit.

Kjo është tragjedia, ky është trishtimi, ky është morali i një kohe që kërkon lavdi me çdo kusht! 

Nga balli i Europës... në bisht të Orjentit.

Ëndrra jonë e madhe për oborrin e ndaluar të familjes sonë Europiane është thelbi i çdo gjëje për të cilën është ëndërruar e luftuar. Kjo ëndërr e vjetër zë fill herët në histori, ka taban në epokën e Skënderbeut, rrënjë e degë në Rilindjen Europiane, që nga Barleti, Beçikemi, Maruli, Viktor Karpaçi e tek L. Tomeo i madh, mësues i Kopernikut, të cilët kolltukofagët e sotëm a nuk i njohin nga mungesa e kulturës, ase, se e konsiderojnë veten pinjollë lindorë të ardhur nga shkretira aziatike. Edhe ashtu mund të jetë. Edhe pse kalojnë shekuj jo rrallë kthen gjaku tek gjaku i vet. Prandaj ndodh që gjen emra turqish (që na kanë mbajtur nën shpatë pesë shekuj), nëpër rrugë, sheshe e shkolla, ndërsa emrat e këtyre burrave që kishin prush në zemër për atdheun e vet, kurrkund emrin nuk u a gjen, Por s' ka gjë, historia nuk shkruhet vetëm sot por edhe nesër. Ëndrra europiane ka qenë e shumë brezave, ka qenë e zjarrtë tek Naimi i madh, tek njerëzit që shtypi e mbyti diktatura, por edhe tek ata që përpiqeshin të mbijetonin duke mos i rënë në thonj asaj. Ajo ëndërr na mblodhi të gjithëve në sheshin e përbaltur të asaj dite në Qytetit Studenti, ku e para dhe me e madhja parullë ishte “E duam Shqipërinë si gjithë Europa”. Po ja që u harrua shpejt, dhe për turp të tij dhe tonin, u harrua së pari nga Kryeoratori që thërriste e çirrej më shumë. Ishte ai që ëndrrën tonë e futi në kotec, në kotecin e Konferencës Islamike. A ka menduar ndonjëherë ai, apo ndonjë tjetër që e bën këtë krushqi djallëzore, se si do të shpëtonin nga linçimi i demonstruesve të zjarrtë, po të thërrisnin nga tribuna “E duam Shqipërinë si vendet islamike”? Natyrisht këtë nuk mund jo vetëm ta mendojnë, por as dhe ta shohin në ëndërr, sepse do të ishte një tmerr i vërtetë. Dhe kur (ky apo ai që i udhëhoqi Shqipërisë karvanin për orient), do të bëjë vetëgjyqësinë e do të shpjegohet para popullit? Do të ishte një tuafllëk i madh të mendohej se mund te kalohet pa dhënë llogari për këtë. Cili është motivi që u bë me akt, apriori, duke nëpërkëmbë dëshirën e ëndrrën e një populli. Në fund të fundit kush është Sovrani? Populli apo rrondokopet e historisë? Mos vallë sot në Shqipëri ka njerëz që e mendojnë veten me pushtet hyjnor dhe, kur e si te duan, heqin diellin dhe venë gjysmëhënën në qiellin e Shqipërisë. A nuk mendohet shija e keqe që kane lënë në opinionin europian aleancat tona me vendet islamike, në të cilat shtypet me dhunë, gjak, zjarr,  çdo ide e lirë, ku rrafshohen me automatik gazetarët dhe u pritet koka në mes të shesheve poetëve. Si të mjerit poet të Arabisë Saudite,  Sadok Melabah? (në një shkrim në faqen speciale të numrit të ardhshëm do t' ju sjellim një tabllo rrëqethëse të tragjedisë së iIntelektualëve në këto vende).  Këto që po shkruajmë nuk janë një oratori nëpër mitingje, por një dhimbje, me ulërimë për atë që dikush e përdhosi ëndrrën tonë të bukur europiane.

Le t' i fusin politikanët e qeverisjes kokat në ujë të ftohtë e të gjykojnë me mendje të kthjelltë. Le ti vënë gishtin kokës, sepse këto që po shkruajmë ne është bindja e shumë njerëzve që ishin të flaktë në atë Dhjetor të Madh, në atë Shkurt të Furishëm, në atë Mars plot Triumf. Le të kenë trishtim e jo inat kur e shohin se largohemi prej tyre, ashtu kemi ne kemi trishtim kur e shohim se si zvogëlohen përditë, ata që dikur u kishte aq dinjitet dhe aq hije oratoria dhe balli i demonstratave.

                                     Gazeta “Egnatia” Mars 1995, Nr. 19, faqe 5 & 11.