Napolon Bonoparti: Me gratë flasë frengjisht, me burrat flas shqip
Make Money Online : http://ow.ly/KNICZ
Make Money Online : http://ow.ly/KNICZ
Nga KOLEC TRABOINI
Jemi mjeshtra tĂ« mĂ«dhenj pĂ«r tĂ« fry tollumbace e pĂ«r tâi rĂ«nĂ« daulles. E them se mjeshtra mĂ« tĂ« mĂ«dhenj nuk gjen nĂ« EuropĂ« e pĂ«rtej sinoreve tĂ« saj. Ne me zhurmĂ« ua kalojmĂ« tĂ« gjithĂ«ve, lĂ«mĂ« pas FrancĂ«n, GjermaninĂ« e AnglinĂ« se pĂ«r tĂ« tjerĂ«t mĂ« tĂ« vegjĂ«l kush po pyet. Edhe pse kanĂ« kaluar mbi 60-vjet vazhdojmĂ« tâi biem fyellit pĂ«r shtatĂ« palĂ« qejfe se si i kemi shpĂ«tuar disa familje hebrenjsh bash nĂ« atĂ« kohĂ« qĂ« jemi vrarĂ« me njĂ«ri-tjetrin nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« egĂ«r, duke u ndarĂ« nĂ« dy kampe â partizanĂ« e ballistĂ«. E nuk ngurrojmĂ« tĂ« shtiremi si njerĂ«zit mĂ« bujarĂ«, mĂ« tĂ« fisĂ«m e mĂ« tĂ« paqĂ«m nĂ« botĂ«.
Eh, sa mirë do të qe të ishte krejt kështu!
Këto ditë gushti pas një vizite në Tuz,
po udhëtoja nga Shkodra në Tiranë në një furgon të vonuar. Gjatë gjithë
rrugës një tip nuk pushoi së treguari për punën e jetën e vet në New
York, bĂ«ma qĂ« ne duhej tâi dĂ«gjonim me patjetĂ«r. Mua qĂ« kam afro dy
dekada në Amerikë, nuk më bënin përshtypje dalldisjet e këtij njeriu,
por çfarĂ« tĂ« bĂ«ja. Tâi thoja mjaft mĂ«, nuk ish punĂ« qĂ« bĂ«hej. NĂ« furgon
ishin edhe dy gra të reja rome me fëmijët e tyre. Kush e di se çfarë
fantazonin të shkretët romë kur dëgjonin përralltarin nga New Yorku.
Nisi të errej. Kur u gjendëm në Kamëz të Tiranës njëra nga gratë e reja
rome kërkoi të ndalej. Mirëpo hezitonte të zbriste sepse nuk po e
dallonte njeriun i cili e priste. Komunikonte në telefon cellular, por
nuk po e shihte. Shoferi, një shkodran në moshë dhe i mirkuptueshëm si
kërkoi falje tha butësisht se do ta prisnim, se nuk mund ta linim në
rrugĂ«. Po ku pyeste ky shqiptari nga New Yorku. âIk moj ti, â i tha, â
zbrit. Kush je ti qĂ« tĂ« presim ne sa tĂ« vijĂ« burri ytââŠe plot fjalĂ« tĂ«
tjera me ton përbuzës.
NĂ« fakt burri rom u shfaq shpejt e
ne pritëm veç pak minuta, po ku qetësohej llafazani nga metropoli më i
madh i botës. Ky qëndrim nuk ishte një rastësi, por shprehte një
psikologji. NjĂ« mendje mĂ« thoshte se kur bĂ«heshin mbledhje pĂ«r tâi
treguar amerikanëve cilësitë e larta të shqiptarëve si mikpritja,
bujaria, besa, ky do të qe me siguri në karriget e radhës së parë, por
këtu ama ishte krejt një njeri tjetër, një shpërftyrim. Me këtë dua të
them se shpesh të pabërat tona i mbulojmë, i harrojmë. Por si vete kjo
punë kështu që kur marrim rrugën deri në Jerusalem për promovime të
evenimenteve shpëtimtare të gati para një shekulli dhe mbyllim sytë
përpara një realiteti absurd e skandaloz. Nuk është fjala për çfarë isha
dëshmitar në furgon në stacion të Kamzës, por për keqtrajtimin që i bën
shoqëria shqiptare romëve në tërësi. Këto dy vitet e fundit përballemi
me ngjarje që të afrojnë në mendimin se persekutimi i romëve tashmë në
shoqërinë shqiptare është një realitet.
Vitin e kaluar e në vazhdim problem i
romëve u paraqit në media me një ngjarje skandaloze. Një grup pronarësh
tĂ« tokave tek Stacioni i Trenit nĂ« TiranĂ«, kĂ«rkuan tâi zbonin romĂ«t qĂ«
qenë vendosur aty me familje duke përfshirë dhe fëmijë. Por romët nuk
kishin ku shkonin. Shteti shqiptar i ka ata jashtë interesit dhe as e
vuri ujin në zjarr ta gjente zgjidhjen. Por zgjidhjen ia bënë vetë
pronarët e tokave, të cilët, kushedi mbase edhe ata mburren që kanë
shpëtuar hebrenjtë në vitin 1944. Këta pronarë pra i vunë zjarrin
kasolleve të romëve dhe qe një fat i madh që nuk u dogj njeri i gjallë.
Në media dhe organet e sigurisë dolën me konkluzionin shterp se ishte
zjarr i rastësishëm duke na e shitur sapunin për djathë. Sikur njerëzit
nuk e dinë se shumë gjëra në Shqipëri ndodhin çuditërisht si gjoja të
rastësishme.
Një aventurë ishte sistemimi i
romëve të mbetur pa strehë e pa punë e thënë hapur edhe pa bukë. Doli
Avokati i Popullit dhe i strehoi në zyrën e tij. Dhe Media u ngut ta
pasqyrojë si një humanizëm shqiptar këtë zgjidhje të denjë për vendet
afrikane. A fundja të denjë për sistemin diktatorial kur u mbushën
ambasadat.
Tentativa pĂ«r tâi vendosur diku nga
Sharrë, në një ish-gazermë ushtarake dështoi se edhe atje nuk i donin
pronarët e tokave e shtëpive përqark. Me siguri edhe këta pretendojnë
tâi kenĂ« shpĂ«tuar hebrenjtĂ« nĂ« vitin 1944 dhe kĂ«rkojnĂ« ndonjĂ« dekoratĂ«
apo darovitje, apo më mirë të japin intervista në ndonjë film të bujshëm
tip âBesaâ.
Diçka mesa duket u qetësua sepse asnjë
lajm tjetër nuk u pa mbi romët. A thua problemet e tyre u zgjidhën si me
magji përrallash. Në të vërtetë nuk u zgjidh kurrgjë, por tashmë lajmet
mbi ta nuk bënin show ndaj u lanë nën hije me hallet e tyre.
Më 31 tetor të vitit të kaluar lexuam në gazeta se qe miratuar një program
për romët që do të zgjaste 3 vjet dhe me një buxhet total prej 2,7
milion dollarë, me fonde nga Human Security Trust Fund i OKB-së,
financuar nga qeveria japoneze.
Më pas nuk kemi parë ndonjë raport se si
po shpenzohen këta 2.7 milion dollarë, por problemet në komunitetin rom
kanë vazhduar madje në kryeqytetin shqiptar edhe në sy të gjithë botës.
Ngrihet kryepolici bashkiak dhe
fillon një fushatë antirome, duke i keqtrajtuar ata të varfër, madje
duke hequr zvarrë deri fëmijë romë që mblidhnin kanaçe dhe me to
nxirrnin bukën e gojës. Forcërisht ua morën kanaçet frutin e punës së
tyre, bukën e tyre të përditshme. Problemi u trajtua gjërsisht në media
duke e trajtuar deri në kufirin e një qëndrimi racist, por që kishte
edhe lidhje me afera, sepse kryepolici bashkiak kishte lidhjet e veta me
kompaninë e riciklimit të mbetjeve.
Ndërkohë problemi me qëndrimin
persekutues ndaj romëve u shfaq edhe në Elbasan. Që në muajin maj
tregtarët romë që shesin kryesisht mallra të përdorura kërkuan nga
bashkia që të rishikohej vendimi i saj për heqjen nga vendi ku
tregtonin. Nga ana tjetër bashkia pat bërë të ditur se tregu i ri është
shumĂ« pranĂ« dhe sâka arsye qĂ« romĂ«t ta kundĂ«rshtojnĂ« vendimin, pasi
tregu i ri plotëson të gjitha standartet.
Po ku në të vërtet qëndronte problemi? Ku flinte lepuri i Bashkisë së Elbasanit?
Përfaqësues të romëve thonë se
tregun e ri âmodernâ e ka krijuar njĂ« gjykatĂ«se e cila i ka punĂ«t ujĂ« me
ata tĂ« bashkisĂ« dhe u ka kĂ«rkuar tâi sjellin tĂ« gjithĂ« tregtarĂ«t romĂ«
nĂ« marketin e saj ku, dhe kjo Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tâu kuptuar,
qeraja e saj është fort e lartë dhe tregtarët e vegjël romë që shesin
veshje të përdoruara nuk arrijnë ta nxjerrin atë shumë qeraje gjatë
ditës. Kjo do të thotë një falimentim i plotë, prandaj pjesa më e madhe e
tregtarëve të vegjël romë vazhduan të tregtonin në pazarin e vjetër.
MirĂ«po kush guxon tâi dalĂ« pĂ«rpara bashkisĂ« kur kjo bashkpunon me
gjyqtaren që vjel të ardhurat e qerasë së pazarit të ri privat. Askush.
Bashkia ka polici qĂ« vjen e tâi hedh mallrat nĂ« rrugĂ« e ti shko ankohu
ku të duash. Këtu kemi Ligj e Maliq së bashku të cilët të bëjnë gjëmën.
Dhe vërtet gjëma u bë. Në ditët e nxehta të gushtit bashkia e gjyqtarja
pronare ia vunë flakën pazarit të vjetër të romëve duke djegur e
shkretuar çdo gjë. Të gjitha mallrat e tregtarëve romë u dogjën. Tanimë
ata nuk kanë kurrgjë për të shitur e mbase as bukë për të ngrënë nuk
kanë kalamajtë e tyre. Bashkia e gjyqtarja bisnesmene mund të dalin e
thonë se nuk kanë gisht në këtë punë, nëse i beson ndokush, a të
përrallisin se gjoja ka qënë një zjarr fatal i rastësishëm, por kjo nuk e
fsheh të vertetën dhe as nuk e zbut problemin, as e qetëson
ndërgjegjien e kryebashkiakëve që drejtojnë si pashallarë në kazanë e
Elbasanit dhe jo vetëm.
ĂfarĂ« shteti Ă«shtĂ« ky qĂ« kemi? Cila
është fytyra e tij?! Kush na e sajoi këtë shtet kështu. Kush e mjeroi
këtë vend dhe e shpërftyroi aq sa nuk ka më asnjë kod etik e qytetërimi.
U dogjën kasollet tek stacioni i
Trenit në Tiranë, nuk i pranojnë në Sharrë, i ndjek e persekuton
kryepolici i Bashkisë së Tiranës, ua djegin romëve pazarin e mallrat në
Elbasan që të shkojnë me detyrim tek një tip pazari-merkato privat me
qera tĂ« lartĂ« qĂ« ka ngritur GjykatĂ«sjaâŠPo ku do tĂ« kĂ«rkojnĂ« drejtĂ«si
këta të mjerë që mezi nxjerrin bukën e gojës, tek kjo gjykatëse që
kĂ«rkon tâi rrjepĂ« tĂ« gjallĂ«. Ky Ă«shtĂ« njĂ« racizĂ«m i kulluar i
autoriteteve të Elbasanit. I rroftë emri që ka Qazim Sejdinit. Por një
gjĂ« duhet tâi themi tĂ« gjithĂ« qazimsejdinĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«, ky vend e ky
popull ku përfshihen edhe romët, nuk ka nevojë për pashallarë, por për
nënpunës e qeveritarë që i rrinë pranë halleve të njerëzve, veçmas kur
janë të varfër.
Vetëm ky akt vandal në këto ditë
gushti ku digjet pazari e mallrat e romëve, mjafton për ta diskretituar
Shqipërinë në arenën ndërkombëtare. Ja, këtu në Elbasan duket sa humanë
jemi. Na e tregon qĂ«ndrimi i gjykatĂ«ses bisnesmene qĂ« kĂ«rkon tâi zhvatĂ«
romët kur ata nuk kanë bukë për të ngrënë. Në fjalë të fundit, me
kĂ«sisoj kryepolicĂ«sh, kĂ«sisoj kryebashkiakĂ«sh e kĂ«sisoj gjyqtarĂ«sh â ne
jemi një tufë delirantësh e kurrgjë tjetër.