Vasil Josif Pani- ne krye të taborit të shqiptarizmes- nga K.Traboini

Josif Pani me të birin Vasilin

VASIL JOSIF PANI

"Kurdoherë në krye të taborit të shqiptarizmës"  - F. Noli

Nga KOLEC TRABOINI

Kur vinte për në Amerikë, Vasil Pani nga Dardha e Korçës ku edhe kish lindur në vitin 1895, ai ishte vetëm 12 vjeç. Ishte viti 1907 kur ky shqiptar i vogël kapërceu Atllantikun bashke me të atin, patriotin e mirënjohur dhe publicistin Josif Pani.

Ndonëse në moshë të re, ai menjëherë iu afrua lëvizjes kombëtare. Në gazetën “Dielli”, më 26. 11. 1911, për të shkruhet: “Vasil Pani, djaloshi 15 vjeçar, dha ndihmë 1 dollar,… veprimi i patriotit të ri u prit me duartrokitje të gjata” (shënojmë se 1 dollar në atë kohë vlente sa 50 dollarë sot). Ndërsa, disa ditë më pas, po në "Dielli” do të shkruhej letra që Vasil Pani i dërgonte gazetës: “Që kur këndova tek “Dielli” se shoqëria “Besa-Besë” kërkon ndihmë për Shkollën Normale, dëshirova edhe unë të marr pjesë në këtë punë patriotike, që vëllezërit e mi, djalëria shqiptare, të mësojnë dhe të ndriten. Pesësh me pesësh, mblodha 1 dollar dhe ja ku po jua dërgoj që ta shtoni në ndihmat e tjera. Rroftë Shqipëria”. Ne i përgjigjemi, shkruan gazeta, “Rroftë ky djalë shqiptar me ndjenja kaq të bukura dhe gjet’të shokë shumë.”.

Në vitin 1912, bashkë me disa shokë, shkoi vullnetar në Shqipëri, në luftë kundër grekëve dhe disa turmave shqiptare që luftonin kundër vendit të tyre. Bashkë me Themistokli Gërmenjin dhe forcat e tij, Vasili luftoi me armë në dorë kundër armiqve të Shqipërisë. Në vitin 1914 kthehet në Amerikë dhe vendoset në Boston duke marrë pjesë aktive në veprimtarinë e “Vatrës” në fillim si arkëtar i komisionit dhe më pas sekretar. Në periudhën 1929 – 1947, ai i e udhëhoqi Federatën Pan shqiptare “Vatra” për rreth 16 vjet si kryetar i saj.

Tërë jetën e tij prej patrioti të kulluar, Vasil Pani ka çmuar më tepër se çdo gjë pasurinë morale që vjen nga miqësia dhe vllazërimi mes shqiptarëve. Duke parë këto virtyte, kur u hap fushata për të ndihmuar shqiptarët e dëmtuar nga tërmeti në Shqipëri më 1931, Vasilin e zgjodhën arkëtar të përgjithshëm.Vite me radhë ka qenë edhe kryetar i shoqatës dardhare “Mbleta”në Amerikë, e cila dha ndihma për fshatin duke ndërtuar në Dardhë një shkollë model.

 Vasili kishte trashëguar nga i ati dhuntinë e të shkruarit, prandaj e shohim në kolonat e shtypit të kohës edhe si publiçist dhe autor i mjaft artikujve. Në një prej artikujve të tij botuar pas kthimit nga Atdheu, më 29 maj 1936, Vasil Pani shkruante:

“Qeveritarët tanë që vijnë nëpër pozita të larta, lipset të zgjidhin sa më parë çështjen e rojtjes së popullit, sepse ndryshe, këtë popull kaq të urtë do ta zemërojnë dhe kur zemërohet populli shqiptar, ki mendjen!”. Këto mësime janë të mënçura dhe aktuale edhe sot e kësaj dite për qeveritarët shqiptarë.

Një miqësi e ngushtë e lidhte atë me Faik Konicën i cili, shkruan gazeta “Dielli”, e kishte bërë si shtëpinë e tij Court-Hause-Lanc, siç quhej në atë kohë restoranti i Vasilit në East, Cambridge Mass. Gazeta shkon më tej duke shkruar se ky restorant kishte marrë vlerat e një Instituti Kombëtar, se aty, kushedi sa herë ishte biseduar për fatin e lëvizjes kombëtare dhe fatin e Shqipërisë. E thënë më thjeshtë, restoranti i Vasil Panit ishte një udhëkryq ku piqeshin udhët e tërë vatranëve.

 Ka një vlerësim të madh të punës dhe veprës së tij patriotike në shtypin bashkëkohës të Diasporës Shqiptare në Amerikë. Në shtator 1936, në gazetën “Dielli” shkruhej se “për zotin Vasil Pani ka qenë një fe mbi të cilën është falur që në kohën që erdhi në moshë për të kuptuar. Dëshira dhe ambicjet e Vasil Panit kanë qenë “t’i shërbejë atdheut, të bëjë sakrifica, dhe të qënurit gati për të mbrojtur çështjen Shqiptare”.

Në një artikull të tij, autori Shefqet Bënça, më 26 shkurt 1937, në “Dielli” shkruante midis të tjerash se zoti Vasil Pani njihej prej vatranëve si “një njeri i urtë, i kuptuar, serioz dhe shqiptar i rrallë e burrë me karakter të fortë… për cilësitë e rralla që ka, nderohet dhe adhurohet prej të gjithë atyre që e njohin. Shërbimet e vyera që ka bërë për shoqërinë “Vatra” - vazhdon autori - do të jenë një kujtim i paharruar në zemrat e vatranëve me sedër dhe ndjenjë kombëtare të vërtetë.

Këto shkrime dhe vlerësime u bënë që në të gjallë të Vasil Panit, i cili kishte arritur të bëhej figura qëndrore e “Vatrës” dhe një organizator i rrallë i komunitetit shqiptar të Amerikës.

Vdekja e tij krejt e papritur, më 11 dhjetor 1947, shkaktoi një dhimbje të madhe tek të gjithë anëtarët e “Vatrës”, shokët dhe miqtë e shumtë. Vdekja e tij krijoi një plagë të madhe tek familja dhe fëmijët e tij atje larg në Shqipërinë mëmë.

 Në gazetën “Dielli” më 12 dhjetor 1947, gjejmë konsideratat më të larta për figurën e kryetarit të Federatës Panshqiptare “Vatra” e cila, thuhet në një artikull, po të mos kish qënë Vasil Pani mund të kishte vdekur me kohë. Këtë e thonë miqtë e Vasilit dhe e pranojnë kundërshtarët e “Vatrës.”

Ndërsa 2 ditë më pas, në të do të shkruhej për Vasil Panin si “luftëtar i lirisë, njeri i urtë e i matur, njeri pa ambicje personale, njeriu që ia kishte dedikuar jetën e vet çështjes shqiptare dhe “Vatrës”.

Në tërë jetën tonë, nënvizon gazeta “Dielli”, s’kemi takuar ndonjë njeri më të urtë dhe me gjykim natyral si Vasil Pani, çdo gjë e zgjidhnim me urtësi dhe vllazërisht.

Vend të veçantë ze dhe vlerësimi i Fan Nolit, i cili më 14 dhjetor 1947, në kishën e Shën Gjergjit, ditën e varrimit të këtij patrioti të madh, midis të tjerash tha: “Vasil Pani kish qëndruar kurdoherë në krye të taborrit të shqiptarizmës, kurdoherë i pari në kishën kombëtare që në krijimin e saj si dhe në Vatrën... Nuk e fitoi shqiptarizmën si shumë nga neve, këtu në Amerikë. Vasili e trashëgoi nga babai, i ndjeri Josif Pani. Vasil Pani, që kur u njoh me Faik Konicën u bë miku i tij besnik deri në fund” - deklaroi imzot Noli, - shkruante “Dielli” në numrin e 24 dhjetorit 1947. Vetëm pak muaj më pas, më 7 Prill 1948, po kjo gazetë boton fjalën që mbajti Fan S.Noli në meshën memoriale të 28 Marsit, ku e tërë jeta e këtij patrioti të flaktë sintetizohet në tre cilësi themelore: Vasil Pani patriot, besnik, shpirtmirë. Vasil Pani, deklaroi Noli, ka qënë tërë jetën nga të parët në fushën patriotike. Patriotizmin, Vasili e trashëgoi nga i ati, i ndjeri Josif Pani, dhe këtë trashëgim ai e vazhdoi deri sa dha shpirt. Përveç patriotizmës, Vasili kishte një virtyt tjetër shumë të rallë, virtytin e besnikërisë. Vasili, tek miqtë shihte vetëm anët dhe cilësitë e mira. Vasil Pani, shtoi Noli, ishte shumë shpirtmirë, kurdoherë mendja e Vasilit, nuk pengohej nëpër shkretirat e keq bërjes dhe ligësitë.

Në gazetën “Dielli” gjenden dhe vlerësimet e individëve të ndryshëm si Xhimi Keko, Hulusi Kavo e Petraq Kolonja. Në vitin 1992, Vasil Pani është dekoruar për veprimtari patriotike.

Faik Konica dhe Josif Pani

Vazhdim:
 ZBULIMI I FOTOGRAFISË SË FAIK KONICËS NË FAMILJEN PANI, BOSTON

Mëkatet e Mari Madalenave - nga Kolec Traboini

MËKATET E MARI MADALENAVE

Nga KOLEC TRABOINI

Dhora Leka (1923-2006)

Nuk i besoj çdo lajmi bombë që hedhin gazetat në mënyrë të paprinciptë.

- Së pari se është e vdekur Dhora Leka e nuk mund ti kthehet kufoma përmbys pa patur një shpirt kriminal si reminishence e diktaturës.

- Së dyti nuk është e moralshme që të merremi me një të vdekur, femër kjo,  kur ne i kemi patur edhe ministrat burra agjentë e spiun sigurimi të fëlliqur dhe i kemi toleruar;  mbushur partitë, qeveritë e parlamenti me burra spiunë për 23 vjet.

- Së treti nuk mund të përdoret fatkeqësia e tjetrit si savalxhente që të marrim një Nobel (turpi në këtë rast).

- Së katerti: kaq halle kemi si popull sa kush po e çan me nderën për kësisoj zbulimesh që janë të gjitha të porositura. Veç një naiv e beson se u gjet rastësisht në një libër njëfarë letre sekrete( që mund të jetë edhe e sajuar) nga një gazetare( pika kësaj lloj gazetarie), sikur nuk e dimë se si ka punuar skenari për të ardhur deri këtu.

- Së pesti e gjithë kjo ishte një fëlliqësirë dhe asgjë tjetër.  Sikur edhe e vërtetë të ketë qënë kur nuk po hapen dosjet për të gjithë burrërinë spiunore,  pse merremi me cironka. Kë do ngopim me këto?Kush e bëri porosine? Kujt i intereson roli i viktimës?!

- Së gjashti shoqëria shqiptare është kthyer si një i dehur që bredh lokal në lokal, tap topi dhe ku pijeshitës janë gazetarucët që u shërbejnë deri në lapërdhosje politikës  së interesave dhe interesave të politikës.

- Së shtati - një shtyp me dinjitet nuk merret me autopsitë e kufomave sepse faqet e saj nuk janë pavione morgu  por institucion ku duhet ti shërbehet jetës.

- Se teti, kaq shumë po hedhin gurë këta njerez të ndërkyer a thua se asnjë prej tyre nuk ka bërë ndonjëherë ndonjëmekat?!

Mëkatet në Shqiperi i bëkan vetëm gratë,  Mari Madalenat, ndërsa Judat fërkojnë duart në prapaskenë.Hosanna Baraba!

Poezi nga DHORA LEKA ( 1923-2006)
MALLI MË KA MARRË

-Për Diellin malli më ka marrë
Edhe për Hënën dritëzbehtë
Sa koh’ u bë që s’i kam parë
Sa koh’ u bë që unë jam vetë!

Edhe për malet mall’ un’ kam,
Për lumn’ e fushn’ e detn’ e gjerë,
Për lulet, pemët, gjith sa jan,
Të lulëzuar në kët’ pranverë!

Për këngën malli më ka marrë,
T’ia them me zjarr si një herë,
Herë me gaz, herë me të qarë,
Ashtu si zemra ma ka ndjerë!

Edhe për ty, sa mall un’ kam
Të t’shoh, të puth, të ledhatoj,
Por ti e di q’e ndrydhur jam:
E s’kam ç’të bëj, veç të ëndërroj.

Dhora Leka
 (Izolim Burgu i Vjetër/ Prill 1958)

Qitapet e Qatipët e demokracisë- nga Kolec Traboini

QITAPËT E QATIPËT E DEMOKRACISË

(Vazhdimi i shkrimit “Hëna verdhane e Ben Blushit” tashmë në festivalin merre-lëre të librave)

Nga KOLEC TRABOINI

Në festivalin e merre-lëre të librave në Tiranë, ku do të jepet çmimi i ri në fshat të vjetër “A. Klosi”, që ditën e parë u vu re se një libër, anipse pak më shumë se 100 faqe, që po sillej si ato mallrat që i lëvizin nëpër porte me elektrokarro.

Se vërtet ishin barrë e rëndë ato mijëra libra të bëra dëng e me të njëjtin emër “Hëna e Shqipërisë” kur në të vërtetë në kopertinë nuk duket askund Shqipëria, por fytyra plot shkëlqim e mirëqënie e deputetit të partisë në pushtet Ben Blushi. Një marramendje kjo kur shkrimtarët, sado të mira t’i kenë veprat e tyre, nuk pretendojnë të shesin më shumë se dhjetë libra e jo më t’i transportojnë me vinça. Llogaria është bërë që botuesi i Hënës së verdheme të Ben Blushit të nxjerrë fitime financiare, por edhe politike. Henri Çili, sejmeni i përunjur i kryeministrit të djeshëm, boton e pompon librin e deputetit socialist Ben Blushi, kësisoj kemi aleancat e atyre që ndërrojnë kolltukët e bëjnë sikur janë kundërshtarë veç për të ndërsyer popullin.

Ndërkohë autori bashkë me fitimin ka edhe një show mediatik për t’ia patur zili edhe nobelistët. Kësisoj fryrje tollumbacore kemi parë në kohën e veprave të Enver Hoxhës, por më pas përsëritur hareshëm nga beniaminët e politikës. Ndaj sapo pashë ngarkesën si në hapësirat portuale të Durrësit më shkoi mendje tek vepra “Shënime për Lindjen e Mesme”, ku diktatori kishte shkruar edhe një kapitull të madh për konfliktet fetare, konflikte të cilat tani i analizon deputeti Ben Blushi në terrenin shqiptar.

Sa bukur dinë t’i bëjnë punët qatipët e politikës mendova. Shkruajnë dhe qitape dhe është e detyruar ta lexojë tërë kazaja. Jemi a nuk jemi ende në kohën e qoftëlargut?

Shembujt që sjell Ben Blushi në libërthin e tij janë mbresa filmash(“në Shqipëri lulet i hanë gomerët”) apo informacione të vonuara mbi incidentet në Mexhlisin e perandorisë osmane, referenca me të cilat merren historianët, osmanologët e jo ata që flasin në emër të sovranit për punët e hallet që ka sot Shqipëria, çfarë të bën të mendosh se ende ka njerëz që shkruajnë me mendësinë e qatipit e të qitapit. Pra duke sjellë ca thënie a episode parashekullore e duke i aktualizuar si në kohën e mereqepit, sikur për 100 vjet të kishim mbetur aty ku kemi qenë e asgjë nuk ka lëvizur në mentalitetin e shqiptarit.

Në parlamentin turk vërtet kanë ndodhur kësisoj ndeshjesh e grindjesh  siç citon Beni në libërthin e vet, sepse kanë qenë edhe në perandori forca politike kundërshtare. Ka pasë opozitë edhe në Mexhlisin otoman.  Ismail Qemalin nuk e kanë rrahur vençe si të rrahin (apo vrasin sot)  por i nxehur Dervish beu nga Serezi i Maqedonisë, i ra me shpullë Ismail Qemalit. Hasan Prishtinës i erdhi aq keq, saqë i kërkoi dyluftim deputetit të Maqedonisë. Mirëpo, ndërhyri Ismail Qemali: “Biro! Ti i duhesh Shqipërisë” kështu thotë historia për duelin që nuk u bë kurrë. Kësisoj  autori i Hënës rrënuese nuk ka asgjë të re në shembujt që sjell. Ka një libër Hasan Prishtina botuar këtu afro 93 vjet, në vitin 1921,  "Shkurtim kujtimesh për kryengritjet e vitit 1912" që tregojnë shkaqet e kryengritjes që sollën pavarësinë e jo për ca grindje në mexhlisin turk ku na paska vepruar inati personal më shumë se ndjesia kombëtare.

Se ku po shkojmë, pyetja që e rrënqeth deputetin e Elbasanit (anipse nga babai është prej Korçe) me rezidencë në Tiranë, Ben Blushin, në fakt duhet populli të pyesë parlamentarët e jo të pyesë deputeti popullin. Këtu në Shqipëri dëgjon mrekullira me Nastradin. Ky deputet me listë, kur u sajua gurguleja me kimikatet e Sirisë, doli në publik në nahi të Elbasanit si një adoleshent e tha se unë jam kundra nëse qeveria merr një vendim të tillë, sikur të mos kishte forume partia e tij, doli pra përkrah të pizmosurve me frymë antiamerikane, sikur Amerika do të hidhte bomba kimike në Shqipëri. Në fakt u përzie me mediokritetin e turmës thjesht për t’i bërë  karshillëk Edi Ramës. Në të vërtetë këtë lojë antiramë e bëri  me koshiencë sepse dëshiron të vijë në krye, mirëpo i ka të gjitha gjasat që në zgjedhjet e ardhshme jo të ngjitet më lart por të mos jetë as deputet e kjo e tmerron autorin e librin “Hëna e Shqipërisë”.

Ajo çfarë e intrigon Ben Blushin, deputetin e partisë në pushtet, është mendësia e shqiptarëve të cilët i sheh nga maja e Pikaloit. I duken të vegjël, i duken mizantropë, i duken injorantë nga ata që i japin të hajë gomarit lule, kryekrejet i sheh shqiptarët si një specie në zhdukje me ca llogari fantazore se të varfërit zhduken duke mos u riprodhuar, ndërsa të pasurit mbijetojnë e Shqipëria shkon në një milion e gjysëm e asnjë çik më tepër. Kështu thotë Ben Blushi duke na bërë mësime maltiusiane, pse jo edhe neomarksiste që kapitalizmi i bën varrin vetes.

Në aspektin tjetër se si janë shqiptarët e kanë thënë udhëtarët e ndryshëm që në kohën e Skënderbeut e më pas Mevla Çelebiu e nuk ka mbetur ta shkokolisë a ta kullandrisë këtë muhabet Ben Blushi që ngroh vezët në parlament. Nuk është asgjë e re edhe kjo. Por në një shtet provincial si Shqipëria çdo person publik kur flet e konsideron se kjo është hera e parë që shtrohet e zgjidhet një çështje. Ai e vetëm ai është i pari dhe i fundit. Duke e parë këtë mani, tashmë në modë në Tiranë,  kam qenë e mbetem kundër beniaminëve të politikës që i përkëdhelin sedrën vetes, shkruajnë ca përsiatje për dy muaj dhe ja libri, shoqëruar me kokorisje.

Po le të shkojmë më përtej faqeve të libërthit, Hëna e gremisur, mos vallë e pamë deputet Benin të thojë një fjalë të vetme në parlament? Përse është Parlamenti, për sojllitë ëndrrimtarë apo njerëz praktikë që zgjidhin probleme. Nëse merr paratë e popullit, shpërbleja me mund e sakrificë këtij populli, fol në emër të interesave të tij e mos rri nën hije. Të qëndruarit në hije e dalja me ca libërtha për t’i shitur e bërë bujë dhe për fituar para del në prioritet, kësisoj  meqënëse Median e kanë në dorë e vërtisin si topsheqeri, gjejnë frymën e mirëkuptimit, të interesit  dhe kështu puqen sejmenët e kryeqeveritarit të djeshëm me deputetin e partisë në pushtet. Për këtë nuk flet as Beni e as askush. Edhe Media hesht për këtë.

Nuk kundërshtojmë faktin se ka një mentalitet turqeli në administratën shqiptare, por është në zero influencë kushdo që mendon se i di të gjitha, i jep mend njerëzve ndërkohë nuk e lozin as qimen për të ndryshuar gjendjen. Këtij vendi nuk i bëjnë punë as teorizimet e as llafeeollogjitë, por prakticiteti, anzhazhimi qytetar për t’i lëvizur gjërat në kahjen e duhur. Llafet le t’ua lënë atyre që kanë veç çelësat e kashtës. Ben Blush- deputeti, duhet të lëvizë, të flasë atje ku është për të folur, sepse për atë e paguan populli si deputet. Deputeti Ben Blushi në Kuvend hesht, e heshtja e tij  është irrituese më shumë sesa llomotitjet e opozitës e cila mesa po shihet ka arritur ta stepë pozitën apo më e keqja, ka gjetur mirëkuptimin e saj për të mos u dënuar për veprimet shkatërrimtare e vjedhjet spektakolare që i është bërë shtetit shqiptar nga kastat e politikës.  E në këtë pozitë  anemike është edhe Ben Blushi me qitapët e tij.

Guzhina universitare e Çilit del e jep njoftimin se janë shitur deri më tani 3000 kopje të librit me përçartje “Hëna....” e Blushit. Guzhina po guxhinë, por do të këshilloja lexuesit të mos nguten të blejnë të tillë libra politikanësh me prognoza mjerane, të cilët edhe vetë si politikanë-autorë veprojnë si personazhe letrare, ta zëmë Obllomovi me papuçet e tij që nuk doli e nuk doli kurrë deri tek dera e oborrit. Lërini pra të bëhen stok me qitapë e me qatipë e asesi të mos ndihmoni të dhjamoset politika që nuk bën asgjë tjetër veç ushqehet me djersën e popullit dhe ngroh vezët e veta në parlament. Dhe kësisoj, njerëzit që janë në pikë të hallit të detyrohen të paguajnë dyfish, edhe për qitapin, edhe për qatipin, s’e dinë si t’i molloisin punët e veta qafirët e demokracisë. Në mbyllje do të thosha se këta politiko-shkrimtarë që janë bërë një tufë tashmë e pompohen llahtarshëm nga Media,  po shfaqen gjithnjë e më shumë  tipikë si “Çabytha” personazhi i romanit ironik i sapobotuar i shkrimtarit Agim Gjakova “Rrëfimet”. Sukses i padyshimtë i demokracisë edhe ky, që personalitetet politike në Tiranë kanë ambicjen e shfrenuar Orwelliane, t’ju ngjajnë personazheve groteske në Prishtinë.

NEXT: STINA E MJEKRRAVE TE HAJTHSHME
http://traboini1.blogspot.com/2014/04/stina-e-mjekrrave-te-hajthshme-nga.html

🔴 Stina e mjekrrave të hajthshme - nga Kolec Traboini

STINA E MJEKRRAVE TË HAJTHSHME

Nga  KOLEC TRABOINI

Jemi mësuar që me mjekra të shohin figurat e shënjtorëve. Padyshim edhe në fytyrat e heronjëve të lashtësisë, të filosofëve e artistëve, në shtatoret që ka ruajtur dheu, pas rrënimeve që solli sa natyra po  aq vetë njeriu, gjejmë pra figura me mjekërr. Krishtin e Muhametin padyshim nuk mund ti përftyrojmë pa mjekërr. Kristianët ndërkohë që ruajtën shumëçka nga mësimet e Krishtit, apo simbolikat që lidhen me të, si ta zëmë zakoni i pirjes së verës, nuk u ruajt nga katolikët  mjekrra,  e mezi po  kemi aty këtu  ndonjë prift me mustaqe. Orthodoksët me pretendimin se vetëm ata janë kristianët e vertetë e të drejtë, e ruajtën mjekrrën si simbol. Kështu kudo që gjen priftërinj orthodoksë gjen dhe mjekrra, madje kreshnike.

Ndërkohë popullsia që i përkiste këtyre kontensioneve fetare kristiane  nuk u tundua të mjekërrzohej,  madje edhe ata që e kishin  e hoqën sepse kësisoj sillte një pastërti më të madhe dhe bukuri në paraqitje. Klerikët islam e ruajtën edhe ato si orthodoksët  simbolikën mjekërrore, dhe me një fanatizëm fetar u krijua një mikroklimë e tillë që mbajtja e mjekrrës të shprehte edhe përkushtimin e thellë deri në sakrificë  ndaj fesë,  shto mbajtjen e gjithçkaje të vjetër në mosndryshim përballë një bote që gjithnjë ndryshonte mënyrën e jetesës.

Kuptohet se Shqipëria këtë mjekërrzim të shfaqur si përkatësi fetare pas pavarësisë mund të ketë ruajtur aty këtu, por nën influencen e kulturës perëndimore ku shumica e shqiptarëve të rinj kryenin studimet, bëri që mjekrra sa vinte e humbiste terrenin në fytyrat e shqiptarëve. Kuptohet se me ateizmin e sistemit monist, anipse nuk e ndaloi mjekrrën me ligj, nuk u duken më mjekrrat në Shqipëri. Kjo ka edhe spjegimin tjetër veç asaj që u quajt shfaqje e huaj, ku kishin kohë shqiptarët të merreshin me përformimin e mjekrrave kur kishin aq shumë telashe e aq shumë pamundësira.

Por erdhi demokracia sado e kufizuar që lëshoi shumëçka në udhë të vet pa krye. Kësisoj u rishfaqën edhe mjekrrat,  paradoksalisht erdhën në një kohë që kishte shumë varfëri e  pisllëk dhe kësisoj të mjekërrzuar rishtazi nuk u panë for hijshëm nga popullsia. Të ishe emigrant e të mbaje mjekërr tregonte se ose nuk kishe një strehë, nuk kishe as mundësi të laheshe e  të rruheshe, ose ana tjetër imitoje artistët estravagantë perëndimorët të viteve 60-70 për të mos u dukur si një fshatar i provincave të humbura të Shqipërisë mbetur në izolim për pesëdhjet vjet. Por edhe kjo faze e dhjetvjeçarit të fundit të shekullit XX u krye e në fillimin e shekullit të ri nisi të bjerë interesi për mjekrrën si maskim apo si tendencë për tu shfaqur medemek europian i kulturuar, së pari se europianët e tejkaluan edhe vetë këtë mode, por edhe shqiptarët nisën ti kushtojnë më shumë  vemëndje pastërtisë aq më tepër se mjekrra nisi të marrë një simbolikë tjetër, atë të fanatizmit fetar orjental.

Shfaqja në këtë botë e Bin Ladenit dhe pasuesve të tij solli edhe erën e re të mjekërrzimit, tashmë jo si modë por si një unitet e manifestim fetar. Këtu nuk kishte më asnjë rëndësi a i kishe kushtet të mbaje mjekërr në aspektin se ajo kërkon pastërti, përkundrazi lihej me një rritje të lirë e pa asnjë rregull estetik, si punë shkurresh të egra. Ndryshe nga njerëzit e kulturës dhe të artit që nëse linin mjekërr bënin kujdes për të duke i lënë vend që të shprehin talentit e vet edhe berberët stilistë, këta të tjerët, që i përkisnin njerëzve që nuk kishin fare të bënin me kulturën, të jepnin përshtypjen se je përpara një pylli ku mund të rriteshin të gjitha llojet e bimëve e drurësh e askush nuk tregonte kujdes për të. Kush ka patur rastin të udhëtojë nëpër kësisoj pyjesh që u themi të virgjër, një lloj xhungle, gjithmonë është shoqëruar me një frikë drithëruese,  e spjegueshme kjo prej drojës se prej këtij pylli mund të shfaqej befasisht çdo lloj kafshe e egër dhe e rrezikëshme. Në fakt kësisoj edhe ka ndodhur e  jo vetëm në pyjet por edhe në shoqëritë njerëzore. Të drithëron e tmerron mendimi i kamikazhëve që shfaqen krejt ngjashëm me daljen e kafshëve të egra nga pylli dhe hedhin në erë avionë udhëtarësh, stacione trenash apo lokale publike pa patur mëshirë për njerëzit e pafajshëm.

Tashmë mjekrrat tek ne janë një realitet, ndoshta jo dominues e zotërues por kanë zënë të shfaqen e të fitojnë mjaft terren në përditshmëri. Ca thonë se për mbajtjen e mjekrrës dikush andej nga thellësia e Orjentit edhe të stimulon, të lidh një pension të vogël të paktën sa për të mbajtur frymën se ky shtet të lë të vdesësh urie. Pra paskemi në shoqërinë shqiptare edhe një kategori mjekërrzimesh për mbijetesë. Nuk ka pse tu themi “Pse?” këtyre njerëzve sakohë që shteti dhe instancat e pushtetit e politikës as që e vrasim mendjen se si ti zgjidhin problemet e papunësisë që është kryeproblemi vrastar i këtij vendi.

Ka edhe një grupim fetaresh islamikë të cilët mbledhur pas një sekti konservator e fanatik e manifestojnë mjekërrzimin duke e bërë sa më të pranishëm në shfaqjet publike me qëllim të përhapjes së itharëve të saj. Shumimin e mjekrrave publike ata e konsiderojnë një fitore që do të kurërozohet me islamizimin politik dhe me premisë marrjen e pushtetit. Ata janë programuar asisoj dhe janë në vazhdën e punës së vet, me një kushtëzim,  sa më e mjeruar të bëhet jeta e njerëzve aq më dominant do të jenë ata, radikalët fetarë. Megjithëse frikë e panik nuk ka pse të kemi, por gjithësesi mendjelehtësia e figurave të politikës e të pushtetit të cilët nuk bëjnë asnjë kujdes për njerëzit,  por i lënë ata në fatin e vet të mjerushëm, është një ndihmesë e madhe për shkarjen në ekstremizma të shumëllojshme.

Po a është çdo lloj mjekërrzimi shfaqje e mentalitetit fetar? Sigurish që jo.  Dhe padyshim që askush nuk ka ndërmënd të diskriminojë ata që e kanë mbjellë rasatin e mjekrrave në fytyrë të vet  sepse jetojmë në një vend të lirë,  por nuk është e drejtë dhe as e dobishme të jemi indiferent, të bëjmë sikur nuk shohim, të bëjmë sikur nuk ka probleme në këtë vend, dhe se edhe shfaqja e shumimi i mjekërrzimit nuk e ka një shkak e nuk e ka edhe një kosto, akoma më tepër  dhe një pasojë në balancat sociale në aspektin e larmisë së religjioneve në Shqipëri.

Përtej kësaj,  vihet se se ka edhe një mjekërrzim allasoj, pak më kontemporan që mund ti kenë nën ndikimin e disa artistëve me famë por ekstravagant. Dihet se një shoqëri foshnjore në zhvillimin e kulturës i shfaqet një mani kolektive, si një lloj majmunërie duke imituar gjithçka çfarë sheh në botën e zhvilluar. Thamë se disa të rinjë shqiptar, pas hapjes së Shqipërisë, nisën të imitojnë ato moda e modele që kishin parë në ekranet televizive e që për ta qe e ndaluar. U shfaqën mjekrrat artistike( artistike u thënshin) ca si Kardinali Rishelje, ca si Don Kishotë e ca të tjerë me mjekrra piktoreske alla Miguel de Cervantes Saavedra. Në të vërtetë këta u shfaqen si ilaritete sepse ajo kohë ishte e perënduar në modë. Kësisoj mjekërrzimi me tendenca të sforcuara deri në raskapitje për tu dukur modern, në të vërtetë tregonte diçka tjetër,  se sa anakronikë e démodé jemi. Gjithësesi këta lloj mjekrrash janë me shpenxime, madje shpenxojnë më shumë kohë e para se vetë gratë e tyre. Dhe ja ku i kemi edhe në parlament edhe në qeveri edhe në krye të insitucioneve mjekërrzimet  “artistike”.  Ca me humor thonë ( ndoshta zërat dalin nga opozita) se Kryemimistri, meqë i ka dobësi kategorinë e njerëzve me mjekrra të estetizuara skajshëm, kur hartonte listen e drejtuesve të institucioneve i binte ballit me dorë se nuk po gjente në Shqipëri njeri me mjekërr intelektuale të denjë ta zëmë për drejtor të Galerisë së Arteve. Pa ç’pa dhe e tërhoqi një emigrant shqiptar nga Franca. Tani në të vërtetë Galeria e Arteve Figurative,  ka një drejtor me një mjekërr të stilizuar pak si Vincent e pak si Paul Gauguin, e denjë për tu shfaqur si progres shqiptar në kulturën europiane. Por ama ekspozitën "PranverArt 5" e pamë në Muzeun Historik Kombëtar e jo në Galerinë e Arteve, çfarë tregon se mjekrrat institucionale  i kemi të bukura, progresive, por punët nuk i kemi po aq.

Por shkoni më tej e vini re me kujdes kush janë drejtuesit e institucioneve kryesore kulturore në Tiranë. Pas Galerise, kaloni tek Teatrin Kombëtar që është fare pranë. E njëjta zgjidh-zgjedhje… Aq ngushtë ka vajtur puna sa dalin fjalë hokatare se ka një inkursion të fshehtë të pozitës për ti marrë apo huazuar ndonjë  figurë mjekrrore opozitës për ta vënë në krye të ndonjë institucioni, e nuk është çudi të riciklohet edhe ndonjë mjekërr  mberthejcore. Ca thonë se Kryeministri edhe këshilltarët i zgjodhi me mjekrra artistike, por më tej edhe një këshilltar nga Kosova që piketoi ishte i stafit filosofik mjekrror, a thënë ndryshe, mjekrra më e hijshme e Prishtinës.

Kësisoj, që të rrimë shtrëmbër por të flasim drejtë, mjekrrat nuk i kemi vetëm tek Xhamia e Dine Hoxhës në rrugë të Kavajës apo dhe rreth xhamive të tjera, nëpër dyqanet e shumta “Hallall” që kanë zënë çdo skutë të Tiranës, të cilat e vënë në panik për ardhmërinë deputetin socialist Blushi, por i kemi edhe nëpër institucionet kryesore të kulturës.

Madje, hëmmmm…., në parlament, në krahun e majtë të deputetit socialist Blushi qëndron një mjekërr socialiste madhështore e denjë për tu bërë ministrore, por ideale do të ishte të bëhej edhe mjekërr presidenciale.

Mesa duken bathët në këtë provincën tonë habitore,  këto mjekrrat institucionale për të cilat tregohet përkujdesje qeveritare nuk ja zënë sytë askujt, madje as opozitës,  sepse shihen si mjekrra të hajthshme, të buta.

Botuar në gazeta SOT 24 prill 2014, f.17